Sau khi bộ ảnh Thoát (Nude để thiền) được đăng tải, khổ chủ là Thái Nhã Vân đã lên tiếng nói mình bị… lừa và quay ra sỉ vả thầy Huệ Phong. Nhưng, có thật sự Thái Nhã Vân bị lừa? Trong khi bộ ảnh Thoát đã có thông tin được triển lãm nhưng Thái Nhã Vân không có ý kiến gì kiên quyết trước việc này.

Trước hết, phải nhắc đến việc Thái Nhã Vân tham gia bộ ảnh này là tự nguyện. Tất cả các bức ảnh đều được dàn dựng một cách công phu.

Việc thầy Huệ Phong không phải nhà sư hay triển lãm ảnh chưa được cấp phép chỉ là những vấn đề phụ.

Bản thân Thái Nhã Vân trước khi có scandal này cũng đã nổi tiếng với các bộ ảnh khoe thân rất sexy của mình. Phải chăng thế vẫn chưa đủ nên cần phải có thêm bom tấn “Nude để thiền”?

Vấn đề lớn nhất là Thái Nhã Vân có đủ năng lực hành vi khi tham gia dự án này. Vậy sao lại bảo bị lừa?

Có lẽ, vấn đề lớn nhất của Thái Nhã Vân và thầy Huệ Phong là ở vấn đề văn hóa, vấn đề nhận thức. Một người có văn hóa không bao giờ có những hành vi như vậy.

Chắc chắn, khi cả hai làm dự án này đều muốn được nổi tiếng. Nhưng, cả hai đã không lường hết được tác động tiêu cực của nó. Cả hai không ngờ bị dư luận “ném đá” mạnh đến vậy.

Đây có lẽ là cái giá phải trả cho những hành động nông nổi, muốn hái quả ngay mà thiếu công vun trồng, chăm bón.

Một số hình ảnh rất sexy trước đó của Thái Nhã Vân phần nào sẽ cho chúng ta thấy bản chất vấn đề:

"Để có được những bức ảnh nude truyền tải được thông điệp của vẻ đẹp hình thể, nhiếp ảnh gia và cả người mẫu phải vượt qua rất nhiều khó khăn. Khó khăn lớn nhất là phải chiến thắng được bản thân. Đừng xem nó là phong trào, như thế là xem thường đối tượng chụp", nhiếp ảnh  gia Dương Quốc Định tâm sự.

Chính sự nghiêm túc trong phong cách làm việc của anh nên khi phóng viên gợi ý muốn phỏng vấn người mẫu từng được anh chụp nude, Dương Quốc Định băn khoăn mãi. Phải chờ rất lâu, anh mới gọi lại cho chúng tôi và chỉ cho phép người mẫu nói chuyện qua điện thoại, bằng số liên lạc của anh.

Suýt bị sóng cuốn trôi

Người mẫu A kể về một lần suýt chết khi làm mẫu chụp nude cho nhiếp ảnh gia Dương Quốc Định ở Phú Quốc. Đang đứng tạo dáng giữa bãi biển tuyệt đẹp thì đột nhiên một cơn sóng to bất ngờ ập tới khiến mặt mũi chị tối sầm lại. Anh Định vội bỏ cả đống đồ nghề trị giá cả nghìn USD chạy tới để cứu người mẫu, may mà chị không bị sóng cuốn trôi.

Lần khác, chị và ê-kíp phải đi bộ vài cây số đường rừng để tìm được nơi "thiên thời, địa lợi, nhân hòa", đặc biệt là không có người qua lại để chụp. Ưng ý vì tìm được địa điểm chụp đẹp, cả người mẫu lẫn nhiếp ảnh say sưa tạo dáng và bấm máy, bất ngờ người mẫu bị vắt và bọ tấn công. Người chị ngứa ngáy, sưng tấy lên. Cả ê-kíp lại ngậm ngùi đi bộ quay trở lại, chờ người mẫu vài ngày khỏi hẳn mới chụp.

"Rất nhiều tai nạn mặc dù anh Định đã tính trước khi đi nhưng nhiều khi vẫn bị bất ngờ. Nhưng khi tác phẩm được đón nhận, mình thấy sự vất vả bay biến mất", người mẫu A tâm sự.

Những sự cố bất ngờ

Nhiếp ảnh gia Thái Phiên kể về kỷ niệm khi chụp bức Thiên thai. Hồi đó, anh và người mẫu lên một đỉnh núi rất đẹp, không bóng người. Đang chụp thì anh nghe tiếng sột soạt. Anh vội vàng ra hiệu cho người mẫu khẩn trương mặc đồ vào, còn anh sẵn sàng thu dọn hành lý để... chiến đấu. Tiếng sột soạt một lúc một to, nghĩ chắc chắn có bọn trộm cướp nên anh đã lên "giây cót" tinh thần nhưng ai dè từ trong bụi rậm chui ra... một con bò.

Một lần khác, Thái Phiên và người mẫu phải đi bộ cả 5km đường rừng để chụp bộ ảnh Rừng mơ. Người mẫu đang "trần như nhộng" nằm trên khúc gỗ để tạo dáng thì bất ngờ phát hiện con rết "khủng" nằm ngay dưới chân. Mặt người mẫu biến sắc, tím tái còn nhiếp ảnh thì từ từ dắt người mẫu sang địa điểm khác. "May mà nó chưa cắn, nếu nó cắn thì không biết lấy sức đâu mà vượt nhanh được 5km đường rừng để cứu người mẫu".

Lần nữa, khi đang chụp ở động cát miên man tận Hòn Rơm, ngoại ô thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận cả ê-kíp đã di chuyển vô cùng khó nhọc mới đến được vị trí đắc địa để các tay máy vô tư sáng tác. Bỗng từ phía mặt kia của động cát, một chàng Tây ba lô sừng sững đang lang thang... chụp ảnh. Người mẫu vội mặc quần áo vào, cả ê-kíp vội đưa ánh mắt "hình viên đạn" nhìn vào chàng Tây ba lô vô duyên không hiểu tự nhiên lại mò vào... phá đám. Chàng Tây thì một mực thanh minh mình không cố tình phá đám nhưng cả người mẫu và ê-kíp đang có hứng sáng tác bỗng giảm đi ít nhiều vì những sự cố trên trời.

Chuyện dở khóc dở cười trong phòng vẽ nude

Đa phần mọi người đều nghĩ, một cô người mẫu không mảnh vải che thân với một người họa sĩ thì có trời mới biết ngoài sáng tác vẽ vời, còn một tỷ chuyện gì xảy ra sau nó? Nhưng chính vì sự khó khăn của việc tìm người mẫu, họa sĩ thường hay chỉ chú tâm vào công việc hoặc nếu có người mẫu là đồng nghiệp lại cùng tụ họp vẽ chung cho đỡ... phí.

Một lần, khi có người mẫu trong tay, họa sĩ Thành Nhân đã tranh thủ rủ thêm vài người bạn cùng sáng tác. Vì không có xưởng vẽ nên họ phải nhờ nhà một người bạn thay xưởng. Người mẫu đang tạo dáng, các họa sĩ mỗi người một góc đang say sưa vẽ thì đột nhiên vợ người bạn về. Chưa hiểu chuyện gì, chỉ biết rằng nhà mình tự nhiên "lòi" ra đâu một đám người cùng với cô gái "trần truồng", chị vợ tức tối xông vào xé nát các bản vẽ, đuổi tất cả ra ngoài.

Trong giới mẫu nude vẫn râm ran câu chuyện lãng mạn về mẫu nude và họa sĩ. Trong một lần được mời làm mẫu nude, người mẫu B đã lọt vào mắt xanh của họa sĩ này rồi sau đó họ nên duyên vợ chồng. Anh này sau đó cấm không cho vợ đi làm mẫu nude khiến cho bạn bè lại một phen vật lộn tìm người mẫu khác.

Người mẫu C kể rằng, một lần khi đang làm mẫu cho các sinh viên tại Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, mặc dù trường đã cấm tuyệt đối sinh viên sờ mó, hay có những câu nói buông lơi xúc phạm tới người mẫu nhưng vẫn có những trường hợp khiến chị tủi thân. Có lần, đang nằm làm mẫu, cả lớp đang tập trung sáng tác thì bỗng một sinh viên nói to: "Ơ, chị mẫu này chân có 6 ngón"  khiến chị cảm thấy xấu hổ vô cùng.

Người mẫu C kể rằng, với người mẫu nude việc trút bỏ xiêm y trơ trọi giữa nhiều người trong 6,7 tiếng đồng hồ quả khó khăn. Bạn của chị từng gặp một trường hợp "dở khóc dở cười" mà cho tới tận bây giờ, dù đã giải nghệ nhưng mỗi khi nhắc đến chị cùng đám bạn vẫn cười ngặt nghẽo. Lần đó, đang đứng làm mẫu bỗng nhiên phát hiện mình đến... "ngày đèn đỏ". Luống cuống một lúc chị cũng xin vào trong xử lý rồi lại tiếp tục quay trở lại công việc. Mặc dù đau bụng và đau lưng khủng khiếp nhưng người mẫu không thể bỏ dở vì nó sẽ ảnh hưởng tới nhiều người.

Người mẫu chụp ảnh nude đi ngoại cảnh có nhiều rủi ro nhưng ngay cả ngồi trong phòng nhiều khi cũng bị..."tai nạn". 

Tình Lê

Điện ảnh giống như trò ma thuật, luôn mang đến những điều không ngờ. Và những cảnh nóng trong điện ảnh cũng thế, luôn mang đến những điều tưởng vậy mà không phải vậy. Bao nhiêu quý ông đã từng rất hồ hởi khi xem được cảnh nóng của những minh tinh nổi tiếng, cuối cùng đã phải tẽn tò, hóa ra toàn là cảnh đóng thế.

Những bí mật bị lộ

Năm 1993 bộ phim của nữ danh ca Madonna, Body of Evidence, dù chỉ nhận điểm cực thấp của các nhà phê bình nhưng cũng gây đình đám khắp nơi bởi bộ phim đầy rẫy những cảnh sex nóng bỏng.

Ngoài phần diễn xuất như thật của Madonna, người ta còn nhớ cảnh sex quay rất ấn tượng trong phòng ngủ với người diễn xuất là nữ diễn viên Anne Archer. Sau đó, chương trình Tonight show đã mời Archer phỏng vấn và hỏi Archer bí quyết gì mà cô giữ được vẻ đẹp gợi cảm y như nữ sinh trung học như thế. Archer đã trả lời rằng cô thật sự không biết bởi thân hình cô vẫn tươi mát ở tuổi tứ tuần là điều tự nhiên và cô chẳng có bí quyết gì cả. Sau đó một loạt hãng mỹ phẩm và những nhà sản xuất trang sức làm đẹp đã mời Archer đóng quảng cáo.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, tờ Pittsburgh Post số tháng 9/1993 đã lật tẩy ra rằng bí quyết làm đẹp của Archer là có người đóng thế và nhân vật đó không ai khác chính là Shawn Lusader (32 tuổi), người chuyên đóng thế những cảnh nóng.

Đúng ra Lusader không định nói, đúng hơn là cô không được nói, nhưng cô đã rất bực mình khi Archer lại dùng vẻ đẹp trên phim để kiếm ăn bên ngoài bộ phim mà đúng ra điều ấy phải thuộc về cô. “Chuyện này thật là phi lý và chẳng có tí đạo đức nào. Họ diễn thì không sao nhưng khi phải đóng cảnh cởi đồ thì đến lượt bọn tôi. Dù sao thì đó cũng là chuyện bình thường, việc ai người nấy làm nhưng thật sự những người như bọn tôi gặp rất nhiều ức chế, tôi làm để họ hưởng và sự nghiệp họ đi lên toàn nhờ tấm thân của chúng tôi”, Lusader chua chát bày tỏ.

Trong bộ phim Body of Evidence ấy, Shawn Lusader được trả 490 USD cả thảy, diễn xong mặc quần áo ra về, không một dòng ghi nhận trên phim và gần như bị xem như không tồn tại trước đó.

Lúc đó, Shawn Lusader gần như là người đầu tiên dám ra mặt để nói lên thực trạng của mình. Những người đóng thế cảnh nude trong điện ảnh thường vướng vào những hợp đồng có điều khoản không được phép tiết lộ bởi nó sẽ ảnh hưởng đến uy tín bộ phim. Khán giả sẽ chẳng bao giờ bỏ tiền ra mua vé khi biết nàng thơ của mình hóa ra lại phô bày bằng thịt da  của người khác. Gã đàn ông nào cũng sẽ rất buồn khi tấm lưng trần gợi cảm, cặp mông hấp dẫn thế kia hóa ra không phải là của Natalie Portman mà lại là của một cô sinh viên năm thứ hai đang học ở Ireland.

Cô sinh viên đó tên là Caroline Davis và cô đóng thế cho cảnh nhảy xuống hồ trong tư thế gần như nude hoàn toàn của Natalie Portman trong bộ phim phát hành năm 2011, Your Highness. Khi bí mật bị phơi bày, Portman đã phải lên báo nói rằng sở dĩ cô phải nhờ đóng thế vai là do cô sợ… lạnh khi nhảy xuống nước.

Và rồi người ta liên tiếp phát hiện những cảnh nóng không chính chủ.

Tay đua Leilani Munter (trái) trở thành nhân vật đóng thế vai rất được nữ diễn viên điện ảnh Catherine Zeta-Jones yêu thích bởi gương mặt và ngoại hình gần như là bản sao của Catherine

Những cảnh nóng trong bộ phim mới đây của Mila Kunis, Friends with benefits hóa ra không phải hoàn toàn là cô ấy. Chính Kunis phải thừa nhận rằng đạo diễn chỉ cho quay hình toàn thân của cô (tất nhiên phải thấy cả gương mặt) ở một vài cảnh nghiêng mà thôi, còn thì có gần 100 người phải qua sơ tuyển để chọn từng người vào từng cảnh quay thích hợp, lúc thì ở phần mông, lúc thì phần bụng, lúc thì chân…

Vera Farmiga cũng từng gây nhức mắt cho người xem khi đóng cảnh nóng cùng George Clooney trong bộ phim từng được đề cử Oscar năm 2009, Up in the Air. Nhưng cuối cùng hóa ra đó chỉ là cảnh đóng thế. Sự thật, như Farmiga sau này thổ lộ, là bộ phim bắt đầu quay khi cô vừa sinh con xong, “sữa tràn ra cả hai bên và điều đó sẽ chẳng thể vào phim được”.

Một nhà sản xuất ở Hollywood nói thẳng rằng nếu một cảnh nóng mà không thấy mặt diễn viên thì chắc chắn đó là cảnh đóng thế, không cần bàn cãi. Các đạo diễn hay “phù phép” những chuyển cảnh xem qua thì hợp lý nhưng chỉ cần chuyển cảnh thì đã là diễn xuất của hai người rồi.

Michelle Williams cũng công nhận như thế. Trong bộ phim My week with Marilyn (mà sau đó Williams được giải Quả cầu vàng khi đóng vai Marilyn Monroe), Williams phải đóng một cảnh nude ở hồ. Sau nhiều lần cân nhắc cuối cùng cô đã nhờ diễn viên Emma Glover đóng thế cảnh nude toàn thân từ phía sau. “Chẳng phải tôi sợ đóng cảnh nude nhưng vẻ đẹp của Marilyn rất khó tìm được ai cân xứng và ở trường hợp này, mông của Emmy là phù hợp nhất. Mọi người bị đánh lừa khi tưởng là tôi, thật ra không phải. Nếu là tôi, thì cảnh ấy tôi đã ngoảnh mặt lại cho mọi người nhìn rồi”, Williams tâm sự.

Lật lại quá khứ, người xem phát hiện rằng hóa ra suốt cả một thời gian dài những thân hình tuyệt đẹp trên phim đó không phải là của những nàng diễn viên mình mong đợi. Người nằm cùng giường với Dustin Hoffman trong bộ phim Mrs.Robinson chẳng phải là Anne Bancroft; người đóng những cảnh nóng cùng Jon Voight trong Coming Home chính xác không phải là Jane Fonda, tấm thân mỹ miều trong Dressed to kill, hóa ra là do Angie Dickinson nhờ người khác đóng thế…

Người rạng danh, kẻ lui vào bóng tối

Chuyện đóng thế thân trong những cảnh nóng chẳng lạ trong thế giới điện ảnh ở bất cứ quốc gia nào. Đóng thế thân cảnh nóng (body doubles) rất khác với kiểu stuntman (thế vai) trong những cảnh hành động. Bởi khi ký hợp đồng đóng thế, những diễn viên đóng cảnh nóng phải cam kết không tiết lộ tên tuổi trừ khi chính nhà sản xuất hay diễn viên công nhận. Nguyên tắc này có tên “to be seen, not heard” (nhìn mà không nghe), diễn viên đóng thế xong sẽ lui vào bóng tối, còn ánh đèn sân khấu sẽ thuộc về diễn viên chính.

Cho nên rất ít người dám bày tỏ công khai tên tuổi của mình khi đóng thế cảnh nóng của một ai đó. Những trường hợp được báo chí nêu ra phần nhiều là được công khai hoặc bị dò xét, so sánh và cuối cùng phải công nhận.

Có rất nhiều nguyên nhân để một ngôi sao nổi tiếng không thể cởi đồ trên phim. Hoặc họ quá nhỏ tuổi như trường hợp của Brooke Shields trong bộ phim Blue Lagoon, khi đó cô mới 15 tuổi; hoặc họ mặc cảm với thân hình… Nữ diễn viên Keira Knightley trong  bộ phim Domino đã phải nhờ người khác đóng thế vai trong cảnh múa cột vì cô thấy thân hình mình chẳng có tí gợi cảm nào cho cảnh đó. Hoặc cũng chính Knightley đã phải nhờ người khác quay thế cảnh cô bên hồ bơi trong bộ phim Atonement vì cô mặc cảm đùi của mình hơi to và nổi gân.

Cũng có những ngôi sao nhân danh đạo đức khi phải nhờ đóng thế thân cảnh nóng. Trường hợp này có thể kể đến Angelina Jolie trong bộ phim Wanted. Ai cũng biết trong cuộc đời mình Jolie không thiếu những cảnh nóng thuộc hàng kinh điển, nhưng ở thời điểm quay Wanted cô đã là mẹ của 4 đứa con và cô muốn mình kín đáo hơn quá khứ. Freida Pinto cũng gần giống vậy. Nữ diễn viên vốn nổi tiếng từ Slumdog Millionaire này đã từ chối thẳng thừng đóng cảnh nude trong Immortals bởi đơn giản cô là người Ấn Độ và sự nghiệp của cô còn rất dài và có thể cô sẽ quay về Bollywood.

Caroline Davis, cô sinh viên năm thứ hai ở Ai-len đóng thế Natalie Portman trong phim Your Highnes

Và cũng có nhiều nguyên nhân “trời ơi đất hỡi” cho chuyện các ngôi sao phải đòi đóng thế. Katy Mixon vốn cũng là nữ diễn viên quậy có cỡ nhưng cô một mực từ chối đóng cảnh nóng trong phim Eastbound And Down bởi cô sợ… cha mình thấy. Tờ Mandatory đã hài hước bình luận rằng “Quá hay, thể nào cha cô ấy cũng tự hào và điều này sẽ kéo theo các thân phụ của những ngôi sao khác phải sớm xắn tay vào cuộc”.

Khi bạn có thân hình giống một diễn viên nào đó thì bạn rất có cơ may được mời đóng thế vai. Leilani Munter là tay đua xe có hạng nhưng tên tuổi cô chỉ vụt sáng khi đóng thế cảnh nóng trong rất nhiều bộ phim của Catherine Zeta-Jones. Munter gần như là phiên bản hoàn hảo của Zeta-Jones, từ gương mặt cho đến thân hình và bản thân Zeta-Jones luôn yên tâm khi quay những cảnh đòi hỏi phải thể hiện độ bốc lửa, tất cả đã có Munter.

Hiệp hội “đóng thế thân”
Ở Mỹ có cả hiệp hội mang tên Body of Doubles Committee (Hiệp hội Những người đóng thế thân, B.O.D). Trách nhiệm của B.O.D là tuyển người và đấu tranh cho quyền lợi của hội viên. Nhóm này thành lập năm 1993 và đấu tranh không mệt mỏi cho việc đòi tăng lương cho hội viên.

Lúc đầu, giá thông thường cho một diễn viên đóng thế cảnh nóng là 75 USD một ngày, giờ thì bét cũng phải 460 USD. Cũng có nhiều trường hợp rẻ hơn, nhất là cho những bộ phim hạng B, giá sẽ dao động khoảng 50 USD một giờ vì thường những cảnh quay rất nhanh và không đòi hỏi nhiều.

Có một xu hướng cũng đang xảy ra ở Hollywood. Nhiều diễn viên trẻ, để tìm con đường công danh sớm sủa đã sẵn sàng đóng cảnh nóng từ những bộ phim đầu đời nhưng sau đó, khi tên tuổi đã vững thì họ không thèm đóng cảnh nóng nữa, những điều ấy để cho người khác làm. Đó cũng là cơ hội cho những diễn viên thế thân. Một trong số ấy có thể kể đến là Catherine Bell, người đóng thế cảnh nóng cho Meryl Strep trong bộ phim Death Becomes Her. Bell giờ đã trở thành diễn viên khá nổi tiếng và cô được nhắc đến nhiều trong những bộ phim như JAG hay Army Wives.

Cùng lối đi kiểu như Bell còn có Caroline Davis, người đóng thế cho Natalie Portman trong bộ phim đã nói ở trên, Your Highness. Davis tiết lộ rằng cô đã được trả 250 bảng để đóng thế cảnh nhảy xuống hồ “nhưng điều đó không quan trọng bởi tôi là một sinh viên trường điện ảnh, tôi xem đó là một cơ hội để tôi diễn và cũng là một cách để tôi được nhiều đạo diễn để mắt cũng như có nhiều cơ hội đóng phim sau này”, Davis nói với tờ Daily Mail.

Nhưng xu hướng kiểu này không nhiều, đa phần các diễn viên đóng thế cảnh nóng có rất ít cơ hội ngoi lên. Vì thế mà Hiệp hội B.O.D luôn cố gắng kết nối với những nghiệp đoàn điện ảnh để tìm công bằng cho thành viên của mình, để ít ra họ được công nhận một cách chính thức.

Tác giả Craig Hosoda, người viết cuốn sách The Bare Facts nói về 2.200 cảnh nude trong phim kể từ năm 1930, từng nói thẳng rằng trong âm nhạc từng có những trường hợp như Milli Vanilli hát nhép và bị tước giải Grammy vậy mà trong điện ảnh vẫn có rất nhiều cảnh nóng “nhép” mà tất cả vẫn còn trùm trong bóng tối. “Thế thì tại sao chúng ta lại không nổi giận với những người được trả cát-sê khổng lồ mà lại không diễn được những gì của chính họ?”.

Câu hỏi này, đặt ra từ năm 1994, đến giờ vẫn chưa ai trả lời thấu đáo.

Có lẽ do điện ảnh có những đặc thù khác âm nhạc, nó mang tính ma thuật quá nhiều chăng?

Giá “cởi đồ” nửa triệu đô

Nhưng cũng có những diễn viên sau khi quyết liệt từ chối lời mời đóng nude rồi lại gật đầu đồng ý. Nổi tiếng nhất là Halle Berry trong bộ phim Swordfish. Phim có một cảnh yêu cầu Berry phải để ngực trần tắm nắng nhưng Berry nhất quyết từ chối vì cô không muốn cởi đồ trên phim. Nhưng cuối cùng khi phim ra, người ta lại thấy Berry nằm tắm nắng với bộ ngực trần.

Tờ The Telegraph sau đó đã khui ra chuyện nhà sản xuất đã phải thêm một khoản phí “cởi đồ” cho Berry là nửa triệu USD. Còn Berry sau đó phủ nhận và nói rằng cô đóng cảnh đó là do được chồng mình khuyến khích.

Nguyên Minh

Bản thân tên gọi ảnh nude (ảnh khỏa thân) đã mang sẵn sự nhạy cảm, bởi thế sẽ là một thử thách với những mỹ nhân thích sử dụng chúng như một công cụ. Ảnh nude được ví như con dao hai lưỡi có thể trao cho chủ nhân cơ hội, ngược lại cũng có thể vùi dập họ một cách không thương tiếc.

Bức ảnh nóng trên mạng được cho là ảnh nóng ca sĩ Thủy Tiên

Trên thực tế, ngày càng nhiều cô gái vì sợ khổ, hay đơn giản "tài năng có hạn, thủ đoạn vô biên" nhưng lại nhanh chóng muốn "một bước lên tiên" đã không ngại ngần chụp ảnh khỏa thân tung lên mạng. Một đồn mười, mười lại đồn trăm, cứ thế con số tăng theo cấp số nhân đã khiến tên tuổi của chân dài này được lan rộng. Đây chính là hậu quả của những suy nghĩ ấu trĩ theo kiểu, chỉ cần khoe "vốn trời cho" trong bộ ảnh kiệm vải, thậm chí nude để trở thành tâm điểm của dư luận và... nổi tiếng.

Dù đẹp, nhưng những bức ảnh nude của Hồ Ngọc Hà đã tạo ra một cú sốc lớn cho công chúng Việt và cũng khiến Hồ Ngọc Hà lao đao ở thời điểm cách đây hơn 10 năm

Nếu nổi tiếng dễ dàng như vậy hẳn ai cũng có thể trở thành ngôi sao, ngồi mát ăn bát vàng. Với những ngôi sao chân chính, họ phải trải qua nhiều khổ luyện cũng như quãng thời gian vất vả mới có thể thu hoạch được "trái chín". Cộng thêm đó là một chút may mắn của số phận, thành công mới cập bến đỗ. Chính vì thế, dù không ở đỉnh cao của sự nghiệp, công chúng vẫn nhớ đến họ và ca tụng về những hình ảnh hào quang một thời của các nghệ sĩ hết mình vì sự nghiệp, tỏa sáng bằng chính tài năng của bản thân.

Tuy nhiên, những người nghệ sĩ kiểu mẫu này đang ít dần về số lượng khi showbiz Việt đang "thay máu" bằng lớp "măng non" xinh đẹp và nóng bỏng hơn. Vẫn còn những sao trẻ cố gắng, nỗ lực hết mình bằng lao động nghệ thuật chân chính, song con số này khó "địch" được với các mỹ nhân đang đi đường tắt. Có thể sự so sánh giữa lớp nghệ sĩ ngày xưa - ngày nay hơi khập khiễng, bởi mỗi giai đoạn phát triển đều có những tiêu chuẩn đánh giá khác nhau. Chính vì thế khó lòng áp dụng cái nhìn cũ kỹ của làng nghệ xưa với sự phát triển ồn ã, thậm chí đầy nhiễu nhương của showbiz ngày nay. Song đưa ra đây để người hâm mộ có cái nhìn rõ nhất về chất lượng của lớp nghệ sĩ trẻ, và dù ở thời nào thì những giá trị nghệ thuật luôn là cốt lõi.

Showbiz Việt đang dần bị mất điểm trong mắt công chúng, nguyên nhân? Có quá nhiều những ngôi sao trá hình, thiếu tư cách, hay "đội lốt" ngôi sao. Chẳng có nhiều hoạt động nghệ thuật đáng chú ý, thay vào đó là "chăm chỉ" tung ảnh khỏa thân hay thiếu vải.

Ngọc Trinh bị mất điểm trầm trọng với nghi án ảnh nude

Trên thực tế, có rất nhiều mỹ nhân nhận hậu quả cay đắng vì bộ ảnh nude của bản thân. Điển hình phải nhắc tới nữ ca sĩ Hồ Ngọc Hà. Cách đây khoảng 10 năm, những bức ảnh nude đã gây ra khoảng thời gian sóng gió khó có thể quên trong cuộc đời làm nghệ thuật của người đẹp gốc Quảng Bình. Đây là "cú sốc" ảnh nude gần như đầu tiên trong showbiz Việt. Phản ứng quyết liệt, cái nhìn gay gắt của công chúng lúc bấy giờ đã khiến Hồ Ngọc Hà bị tổn thương và gục ngã, đến mức cô quyết định giã từ làng thời trang để chuyển sang ca hát. Cộng thêm một số scandal khác như câu nói vạ miệng "khinh thường đàn ông", Hồ Ngọc Hà phải mất một thời gian dài để cân bằng cuộc sống. Nam tiến, bông hồng lai lao vào công việc như một "con thiêu thân" và gặt hái được những thành công từ chính sự nỗ lực của bản thân. Dù hiện tại, Hồ Ngọc Hà được coi là sao "top" của làng giải trí, nhưng scandal ảnh nude vẫn thi thoảng bị nhắc tới.

Hoàng Thùy Linh tham gia chiến dịch Mỗi bức ảnh một hành động

Tuy nhiên, Hồ Ngọc Hà là một trường hợp hiếm đi lên từ scandal bởi cô có nhan sắc lại có tài và cả sự cố gắng không ngừng. Ngược lại, với những mỹ nhân thiếu hụt những yếu tố trên sẽ bị bộ ảnh nude của chính mình "phản chủ", thậm chí, còn mang vết nhơ khó gột bỏ.

Đừng nghĩ công chúng Việt khắt khe với những sao chụp ảnh nude. Cái đẹp là một thứ khó chối từ và luôn được công nhận. Ví dụ như chiến dịch "Mỗi bức ảnh- Một hành động" do tổ chức Sống và Học tập (Live And Learn) tổ chức thu hút sự tham gia của rất nhiều sao Việt: Hà Anh, Thành Lộc, Thu Minh, Uyên Linh, Tùng Dương... Dù chụp trong tư thế bán nude, nhưng hình ảnh của họ lại được xử lí rất đẹp, kín đáo và không phản cảm. Kèm theo đó là những thông điệp rõ ràng nhằm chuyển tải đề tài của chiến dịch này như: "Mỗi phút tắm sẽ tốn khoảng 10 lít nước sạch. Giới hạn thời gian tắm hợp lý để tiết kiệm nước sạch cho tương lai của chính chúng ta", "Tôi không phải Ma cà rồng. Tôi là Thành Lộc. Mắt tôi đỏ là vì... khói bụi"...

Nữ ca sĩ Khánh Linh

Nghệ sĩ Thành Lộc. Dù những bức ảnh này chụp trong tư thế bán nude, nhưng không hề phản cảm. Ngược lại rất ý nghĩa và thiết thực

Ngẫm, nổi tiếng - tai tiếng dù chỉ khác nhau một từ nhưng nó lại ở hai thái cực hoàn toàn ngược nhau. Bởi vậy, mỹ nhân nào dám chơi đùa với "dao" nên nghĩ trước tới hậu quả.

Trang Anh

Những phụ nữ Việt, già có, trẻ có, đã khỏa thân trong nhiều tư thế, nhiều dáng điệu, trong những bối cảnh và phục sức khác nhau.

Những bức ảnh phụ nữ Việt khỏa thân này nằm trong số hàng nghìn bức ảnh chân thực về Việt Nam dưới thời Pháp thuộc của nhà nhiếp ảnh gia nổi tiếng người Pháp Pierre Dieulefils (1862-1937). Ông đã mô tả rất chân thực hình ảnh và cuộc sống của những tầng lớp người Việt Nam dưới thời Pháp cai trị.

 Những bức ảnh đó được đánh giá cao bởi tính chân thực, giàu tính tư liệu, được chụp bởi tay máy chuyên nghiệp biết tôn trọng văn hoá bản địa, và còn được chụp với với một tinh thần dân tộc học rõ nét nhằm truyền đạt những thông tin văn hóa bằng hình ảnh.

Năm 1885, Pierre Dieulefils gia nhập pháo binh Pháp ở Bắc Kỳ. Năm 1886, ông mở triển lãm ảnh đầu tiên của mình tại Hà Nội.

Từ năm 1888, sau khi giải ngũ, ông hành nghề ảnh tại Hà Nội. Năm 1889, ông đoạt huy chương đồng tại Exposition Universelle tại Paris nhờ những bức ảnh chụp tại Đông Dương.

Ông cưới vợ là bà Marie Glais năm 1889 và đưa vợ sang sống tại Hà Nội. Năm 1900 ông đoạt huy chương vàng tại Exposition Universelle tại Paris. Năm 1910, ông lại đoạt huy chương vàng tại l’Exposition Internationale de Bruxelles.

Bộ ảnh này sau đó được nhà sưu tập bưu ảnh nổi tiếng người Pháp Philippe Chaplain mua và lưu giữ. Mời độc giả thưởng thức trọn vẹn cả bộ ảnh đậm chất văn hóa và nghệ thuật này.

Ảnh nude - công cụ tìm kiếm sự nổi tiếng?

Làng giải trí sinh ra đã mang sẵn ánh hào quang, nhưng bên trong cũng lắm nhiễu nhương. Để tồn tại trong một thế giới phức tạp, đào thải khắc nghiệt như showbiz, đòi hỏi các chân dài phải "giắt lưng" một vài chiêu trò. Phát ngôn sốc và chụp ảnh nude dường như là một công thức chưa bao cũ được các mỹ nhân đua nhau sử dụng.

Không cảm nhận được thông điệp bảo vệ môi trường đâu, ngoài thân hình cứ lồ lộ của Ngọc Quyên

Chính sự tính toán của những chân dài "đầu có sạn" mà giá trị nghệ thuật ảnh nude đang bị bóp méo một cách đáng thương khi "lọt chân" vào showbiz Việt. Nói về ảnh nude, dường như chưa có một chuẩn mực nào đánh giá cũng như phân biệt rõ ranh giới giữa nghệ thuật và gợi dục. Nhưng có một điều mà ai cũng biết cái được coi là giá trị đích thực của ảnh nude là tôn vinh tất cả mọi đường nét quyến rũ của thân thể, là sự tinh khiết và trong trắng có thể làm lay động trái tim người xem. Hay đơn giản hơn là không để "phần con" lấn át "phần người".

Nếu không thỏa mãn thước đo cơ bản này, bức ảnh nude đó dễ bị ném đá. “Càng có nhiều nghệ thuật thì sẽ ít tính khiêu dâm”, đó là ý kiến của nhiếp ảnh gia Alain Fleisher nổi tiếng về mảng chụp nude. Nghe tưởng giản đơn, song vô cùng thâm thúy. Thế nhưng, điều kiện tưởng chừng dễ thực hiện lại là một cái đỉnh mà nhiều nhiếp ảnh gia không với tới được, hoặc không muốn với tới vì nhiều lý do. Về lợi nhuận? cũng là một nguyên nhân thuyết phục khi càng nhiều cô gái trẻ muốn đi đường tắt bước vào showbiz, hay các chân dài muốn hâm nóng tên tuổi đã nguội lạnh. Những bức ảnh này càng sốc và táo bạo càng tốt!? Bởi khi công chúng tức giận, ném đá tới tấp điều đó có nghĩa là họ đã đạt được một nửa mục đích của mình.

Không chỉ là ảnh nude đơn thuần, các sao Việt còn "mượn cớ" là bảo vệ môi trường, bảo vệ động vật... nhằm tạo nên một lớp rào "bảo vệ" cho sản phẩm của mình. Trường hợp này phải kể đến người mẫu Ngọc Quyên, nữ diễn trẻ Quỳnh Như, người đẹp Mai Hải Anh và gần đây nhất là Diệp Lâm Anh. Ngay khi xuất hiện, những bộ ảnh này nhanh chóng vấp phải làn sóng giận dữ của dư luận, đồng thời được liệt vào danh sách "phi nghệ thuật". Nhưng có một điểm "giao nhau" đến trùng hợp giữa các cá nhân này mà không phải ai cũng để ý. Đó là tên tuổi của những chân dài này trong showbiz Việt, người thì đang dần nguội lạnh, kẻ thì như gió thoảng qua, chưa có một dấu ấn nào trong mắt công chúng. Bởi vậy, các bộ ảnh nude về mục đích tưởng chừng rất cao cả lại ẩn chứa một kế hoạch đầy toan tính.

Mai Hải Anh với bộ ảnh nude phản cảm và nhận nhiều "gạch đá"

Đi sâu vào bộ ảnh nude của Diệp Lâm Anh - cô gái vẫn chới với trên con đường tìm kiếm sự nổi tiếng - "mở hàng" đầu năm Quý Tỵ cho showbiz. Ngay khi đưa mắt nhìn qua bộ ảnh của cô gái này, chẳng ai có thể đọc được thông điệp cổ vũ bảo vệ động vật, chỉ toàn thấy ám ảnh vì những hình ảnh thiếu vải cùng cách tạo dáng đầy khiêu khích. Có người hâm mộ còn phải thốt lên rằng: "Năm nay có ảnh nude với trăn (họ rắn), sang năm là năm ngựa chắc chắn sẽ có ảnh nude với ngựa để bảo vệ động vật. Chỉ tiếc rằng sau khi nude, động vật vẫn chẳng được bảo vệ, trong khi đó tên tuổi của người mẫu và những chuyện thâm cung bí sử được biết nhiều hơn!". Có thể nhận định của người hâm mộ này có thể trở thành sự thật, bởi nữ ca sĩ họ Diệp từng trả lời phỏng vấn ngay khi tung bộ ảnh này chưa lâu. "Tất nhiên nếu có cơ hội, tôi còn muốn chụp hình với sư tử, hổ, báo và các loài quý hiếm khác… Muốn bảo vệ động vật trước tiên mình phải thấy yêu mến và gần gũi được, chứ cứ nói là ‘hãy bảo vệ môi trường’ thì rất chung chung”.

Trước đó, Ngọc Quyên cũng từng gây ồn ã với bộ ảnh khỏa thân 100% kêu gọi bảo vệ môi trường. Việc để cơ thể lồ lộ khiến người xem cứ xoáy vào những điểm nhạy cảm, đã làm cảnh sắc thiên nhiên bị lu mờ, đánh mất đi mục đích ban đầu. Chính bởi vậy, dư luận cho rằng bảo vệ môi trường chỉ là phụ, mục đích chính của người đẹp là lăng xê tên tuổi đang dần nguội lạnh theo cách gây sốc.

Sao Việt thua xa sao tây?

Nói về ảnh nude kêu gọi bảo vệ môi trường, động vật..., showbiz Việt chỉ là nơi đi sau rất nhiều nước. Tuy nhiên, không biết chắt lọc và học hỏi những điều tinh túy, mỹ nhân ở dải đất chữ S lại biến tướng chúng theo toan tính ích kỷ của bản thân. Trên thế giới không ít ngôi sao nổi tiếng sẵn sàng chụp ảnh khỏa thân vì nhiều mục đích khác nhau, nhưng lại ít khi bị chỉ trích hay tạo ra làn sóng phản đối gay gắt. Thậm chí, có những bức ảnh nữ minh tinh nude 100% song nhờ cách khai thác nghệ thuật, nó vẫn nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt từ công chúng.

Victoria Beckham

Irina Shayk chỉ là hai trong số rất nhiều sao nổi tiếng tham gia chiến dịch này

Có thể kể đến chiến dịch kêu gọi mọi người hãy biết ý thức bảo vệ làn da của NTK Marc Jacobs với câu slogan "Protect the skin you're in" (Hãy bảo vệ làn da của bạn) đã nhận được sự ủng hộ của rất nhiều siêu sao như: Victoria Beckham, Irian Shayk, Heidi Klum, Marisa Miller... Theo đó, tất cả những người tham gia đều nude 100%. Hình ảnh không mảnh vải che thân của sao được in trên áo phông và bán rộng rãi trong cộng đồng.

Hay tại Châu Á, nhiều sao nữ - những người chưa từng có cảnh hở hang trên màn ảnh - cũng sẵn sàng chụp ảnh khỏa thân hay bán nude nhằm chuyển tải những thông điệp ý nghĩa. Như rất nhiều sao Trung Quốc đồng loạt trút bỏ xiêm y để hưởng ứng với chiến dịch Ruy băng hồng kêu gọi bảo vệ sức khỏe phụ nữ và phòng chống ung thư vú.

Sao Trung Quốc với chiến dịch ruy băng hồng kêu gọi bảo vệ sức khỏe phụ nữ và phòng chống ung thư vú

Điểm qua một vài ảnh nude vì mục đích cao cả của các sao nữ trên thế giới, hẳn công chúng sẽ cảm thấy chạnh lòng khi "trông người mà ngẫm đến ta". Những "con sâu làm rầu nồi canh" sử dụng ảnh nude sai mục đích, thiếu nghệ thuật vô tình làm showbiz Việt trở nên vẩn đục.

Trang Anh

Sự việc bắt đầu vào ngày 28-2, khi mà cộng đồng mạng Facebook phát hiện tấm ảnh chụp bức tượng bằng vàng của Đức Phật, đang ngồi kiết già nhưng trong lòng lại có người phụ nữ khỏa thân, vòng tay ôm từ phía trước.

Dĩ nhiên là trước những hình ảnh phỉ báng như thế này, tín đồ đạo Phật khắp mọi nơi đều yêu cầu tìm tung tích xuất xứ của bức tượng và phá hủy ngay. Và thiết nghĩ, yêu cầu này chẳng có gì là không hợp lý. Bởi hình ảnh cao quý của Đức Phật lại bị bôi bẩn, phỉ báng như vậy thì không một tín đồ nào chấp nhận.

Thế nhưng, vấn đề quan trọng là phải xem bức tượng dung tục này đang “cư trú” tại đâu? Chính báo chí Thái Lan cũng không biết và không có lý do xác thực chứng minh rằng, bức tượng khiếm nhã mà cộng đồng rất bức xúc đang có mặt tại Việt Nam; vậy thì lấy lý do gì để BBC thẳng thừng phán rằng: “Phật tử tức giận vì tượng Phật ở Việt Nam”? Xin hỏi, nếu là ở Việt Nam thì hiện đang được tôn thờ hay trang trí tại đâu? Cụ thể là ở địa điểm nào? Nếu không đưa ra được bằng chứng thì không nên quy chụp như vậy!

Nói như vậy có nghĩa là, Phật tử Việt Nam không bao giờ “sản xuất” ra những bức tượng khiếm nhã như thế này. Có chăng, chỉ có thể là những thành phần khác đạo, sản xuất ra những bức tượng xấu như thế để bôi bẩn hình ảnh Phật giáo. Khi mà chưa có bằng chứng cụ thể, chưa biết bức tượng dung tục đang “yên vị” nơi đâu thì thiết nghĩ bất kì ai cũng đừng nên phán, ghép cho Việt Nam cái “đại tội” đó. Là tín đồ đạo Phật, ai mà không bức xúc khi hình ảnh tôn kính của đấng thế tôn – người thầy khả kính của mình bị bôi nhọ. Không riêng gì Thái Lan mà Việt Nam cũng thế.

Thông tin về những bức tượng Phật xuất xứ từ đâu xem tại đây.

Sự việc xảy ra cũng không có gì khó hiểu, bởi Thái Lan vốn coi đạo Phật là quốc giáo và lượng tín đồ sùng đạo luôn ở mức cao nhất trong các quốc gia thuần Phật giáo. Tuy nhiên, đây không phải tượng Đức Thích Ca Mầu Ni như lầm tưởng, mà mô phỏng một vị bồ tát (danh vị thấp hơn Phật) – Đức Phổ Hiền bồ tát (tiếng Phạn đọc là Samantabhadra, समन्तभद्र), một trong những vị bồ tát quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa (hệ phái phổ biến tại Trung Á, Đông Bắc Á, Tây Tạng và Việt Nam), nhưng người Thái Lan theo dòng Tiểu thừa (hệ phái phổ biến tại Nam Á, Đông Nam Á).

Đức Phổ Hiền được coi là người hộ vệ của những ai tuyên giảng đạo pháp và đại diện cho Bình đẳng tính trí (trí huệ thấu hiểu cái nhất thể của sự đồng nhất và khác biệt). Đức ngài thường cưỡi voi trắng sáu ngà (voi trắng tượng trưng cho trí huệ vượt chướng ngại, sáu ngà cho sự chiến thắng sáu giác quan). Biểu tượng của đức ngài là ngọc như ý và hoa sen. Phổ Hiền bồ tát trú xứ tại núi Nga Mi – địa điểm dừng chân trong chuyến hành trình từ Ấn Độ sang Trung Hoa. Trong điêu khắc, Phổ Hiền bồ tát thường được tạc với tư thế Yab-Yum (mô phỏng hành vi phối ngẫu), đức Phổ Hiền tọa thiền (thường có màu đỏ sẫm), ôm một người đàn bà khỏa thân (thường là màu đỏ tươi). Trong tác phẩm Tây du ký của Ngô Thừa Ân, tại hồi thứ 24, Phổ Hiền bồ tát hóa thành một trong ba mĩ nữ để thử lòng Bát Giới.

Phổ Hiền bồ tát được thờ nhiều nhất là trong giáo phái Mật Tông (nguồn gốc từ Tây Tạng), vậy nên, bức tượng gây xôn xao cộng đồng mạng vừa qua có lẽ cũng thuộc về những người theo Mật Tông.

Tổng hợp

Sống buông thả, đạo đức có vấn đề, dễ gây ảnh hưởng xấu cho xã hội là những thành kiến về người chụp cũng như người mẫu ảnh nude.

“Chất lượng ảnh đã giảm sút do bị chụp lại nhiều lần, song những gì còn lại vẫn cho thấy bản gốc rất đẹp” - nhà nhiếp ảnh Hữu Bảo nói về những bức ảnh nude thời Pháp thuộc.

Không phải nhân học hình ảnh

Những bức ảnh phụ nữ Việt khỏa thân này nằm trong số hàng nghìn bức ảnh về Việt Nam dưới thời Pháp thuộc của nhà nhiếp ảnh nổi tiếng người Pháp Pierre Dieulefils (1862-1937). Sau đó, chúng được nhà sưu tập bưu ảnh nổi tiếng người Pháp Philippe Chaplain mua và lưu giữ. Ông Philippe Chaplain đã cho Tạp chí Xưa và Nay mượn bộ sưu tập của mình.


Theo quan điểm của ông Hữu Bảo, những bức hình đó rất chuẩn về bố cục lẫn ánh sáng, đường nét, đồng thời sinh động. Các ảnh này đã được trưng bày trong triển lãm Để hiểu hơn về một Hà Nội xưa do Tạp chí Xưa và Nay phối hợp với Thư viện Hà Nội tổ chức hồi đầu năm 2010.

Tuy nhiên, những ảnh nude này cũng gây tranh cãi. Những tranh luận về nhóm ảnh khỏa thân chủ yếu xoay quanh việc các nhân vật trong ảnh liệu có bị ép buộc cởi đồ để chụp những bức hình hở hang như thế hay không. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng đó là những tấm hình dàn dựng phi thực tế trong chủ ý dã tâm của người Pháp. Người dân do đó phải tuân thủ mệnh lệnh “bắt cởi phải cởi, bắt chết phải chết” của chủ.


Ý kiến ngược lại cho rằng những bức ảnh đó chỉ là tác phẩm của những người muốn Á Đông hóa, An Nam hóa đề tài nude - một đề tài mỹ thuật hàn lâm vốn luôn được mến chuộng. Bố cục của các tác phẩm cũng được phân tích là quen thuộc và nhan nhản trong nghệ thuật cổ điển.

TS Đào Thế Đức - thư ký tòa soạn Tạp chí Xưa và Nay, nói: “Giờ đây, nếu nhìn tổng thể những bức ảnh đó, chúng ta cũng không thể nói đích xác chúng được bố trí hay không và bố trí đến đâu”.

Tuy nhiên, theo TS Đức, đó chắc chắn không phải là những tư liệu nhân học hình ảnh. Ông cho biết: “Nhân học hình ảnh phải do người dân tự thể hiện. Nhờ đó, những bức ảnh, thước phim cho thấy rõ người dân thực sự muốn thể hiện mình ra sao. Nó hoàn toàn không phải cái nhìn của người ngoài cuộc. Trong khi điều thấy rõ trong những bức ảnh này chính là cái nhìn của phương Tây về phương Đông. Qua cái nhìn đó, phương Đông trở nên hơi kỳ quặc, lạ lẫm, thậm chí có phần nào lạc hậu”.


TS Đức cho rằng những tác phẩm này không chỉ không do người dân tự chụp mà còn ít khả năng do người Việt chụp. Nó chính là những bức ảnh do người Pháp chụp với tinh thần Tây phương dễ nhận thấy. “Thời đó, chắc chỉ có mấy ông Tây mới bắt đàn bà con gái lột trần ra chụp ảnh như vậy thôi”.

Hoàn toàn không gợi dục

Song, điều kỳ lạ là những bức nude trên hoàn toàn không có tính gợi dục. “Tôi đã nói chuyện với một số người trong triển lãm, nhưng không ai cho rằng những tác phẩm này dung tục cả”, ông Hữu Bảo cho biết. Tuy nhiên, những tạo hình khó có thể coi là như trong cuộc sống thông thường. Một người mẫu gánh nước nhưng yếm lại trật ra hở ngực. Mấy phụ nữ cùng ngồi quanh tẩu thuốc và cũng hở ngực một cách lạ thường.

Bản thân TS Đào Thế Đức cũng khá ngạc nhiên vì sự “cởi trói” của những mẫu nữ trong khuôn hình. “Chúng ta có văn hóa phồn thực. Nhưng sự phồn thực này nằm trong các nghi lễ, mà phần nhiều được nhà nghiên cứu Toan Ánh ghi lại thành sách. Tuy nhiên, nếu ngoài nghi lễ phồn thực thì mọi chuyện lại rất khe khắt. Chính vì thế, nếu người phụ nữ có thai sau lễ hội phồn thực làng La thì không sao, thậm chí còn được coi là may mắn. Nhưng nếu bình thường, người phụ nữ đó chắc chắn khó thoát khỏi hình phạt gọt đầu bôi vôi”.
Một vài khuôn mặt lặp lại của thiếu nữ nude tại một số bức ảnh dạng tư liệu khác khiến nhà nhiếp ảnh Hữu Bảo nghĩ đến việc đây chính là người mẫu. Tuy nhiên, tại sao họ lại dám chụp những bức ảnh không có điểm gì chung với Nho giáo như vậy, điều này cũng còn bí ẩn. Nhưng dù sao đi nữa, những ảnh nude này vẫn mang giá trị tư liệu đặc biệt. Nhất là khi chúng còn được người Pháp dùng làm bưu thiếp - một phương tiện truyền tải thông tin, quảng bá nghệ thuật và tuyên truyền tư tưởng vào thời thuộc địa.


“Rõ ràng đây là những hình tư liệu quý. Giờ đây, điều dễ thấy nhất là về nhân chủng học người Việt đã thay đổi quá nhiều”, ông Hữu Bảo đánh giá. Cũng theo nhiếp ảnh gia này, “trong những bức hình nude thời đó những khuôn mặt người Việt to và bè hơn chứ không thanh thoát như bây giờ. Ở một vài khuôn hình, chúng ta còn thấy khuôn mặt họ hơi nhô ra và có nét gãy. Căn cứ vào các đồ vật để so sánh, chiều cao của họ cũng chỉ khoảng 1 m 50. Rõ ràng nếu đặt trong tương quan với chúng ta bây giờ, những bức nude này cho thấy sự khác biệt thú vị. Và cũng vì thế, tôi rất thích cách thể hiện của tác phẩm. Bằng cách chọn những phụ nữ rất dung dị, họ không vệ nữ hóa ảnh nude mà chọn cách thể hiện đúng người Việt, theo tinh thần Việt, theo đúng tỷ lệ của người Việt. Đây chính là cách mà danh họa Nguyễn Phan Chánh vẽ Tiên Dung - Chử Đồng Tử sau này. Nếu nói đến eo thon, tỷ lệ vàng thì không phải. Nhưng toàn bộ tác phẩm nói lên được một tinh thần Việt Nam và dễ được chấp nhận”.

Trong những bức ảnh đó, các thiếu nữ nhìn thẳng không e ngại. Nhưng họ cũng không hề có các tạo dáng khó, phô diễn đường cong lựa theo ánh sáng. Chúng gợi một cảm giác mộc mạc, chân phương, dễ mến. “Đây là phong cách chụp rất phổ biến của những bức ảnh nude chụp vào thế kỷ 19”, nhiếp ảnh gia Ngô Xuân Phú - cũng là người đã theo học nhiếp ảnh tại Hà Lan trong 2 năm, cho biết.






Trinh Nguyễn