Sự xuất hiện của nghề “rao mõ”

Không có một tư liệu nào nói về sự ra đời của nghề rao mõ, cũng như các văn bản hành chính xưa quy định chức phận của mõ làng.

Trong Tạp chí xưa và nay số 2(12) tháng 2/1995, hai nhà nghiên cứu ngôn ngữ Nguyễn Văn Sự và Nguyễn Xuân Diên cho rằng: “Có hai tư liệu quan trọng giúp xác định sự ra đời của nhân vật này là Hồng Đức quốc âm thi tập và vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính. Ở phần phụ lục Hồng Đức quốc âm thi tập có bài Thằng Mõ… trong Quan Âm Thị Kính, mẹ Đốp là vợ thằng mõ. Mà vở chèo này đã được khẳng định là ra đời vào thế kỉ XV”. Điều đó cho phép khẳng định: nghề rao mõ đã có rất lâu trước khi được đưa vào văn học, là nơi để quần chúng nhân dân gửi gắm, bộc lộ, phản ánh những khao khát của mình. Và nghề rao mõ thường gắn với đình làng.

Qua khảo sát của nhiều nhà nghiên cứu về văn hóa làng xã Việt Nam cổ truyền,  hầu hết các làng Việt ở đồng bằng Bắc bộ và Trung du phía bắc, trừ những làng mới lập hay quá nghèo, đều có người rao mõ.

Điểm chung nhất của họ đều là “dân ngụ cư”. Xưa kia, dân ngụ cư thường bị coi khinh trong cộng đồng làng xã.

Để trở thành dân “chính cư” ít nhất phải thoả mãn hai điều kiện: đã cư trú ít nhất 3-5 đời và có chút điền sản.

Điều kiện thứ hai có thể là do đặc điểm của xã hội tiểu nông mà quyền tư hữu đối với một mảnh đất nhỏ để trồng trọt là thỏa mãn điều kiện làm người. Điều kiện thứ nhất phải chăng là bản năng tự vệ của từng cộng đồng trước sự hạn hẹp đất đai canh tác và luôn đương đầu với áp lực dân số?

Người đến ngụ cư phải chịu một thân phận thấp kém, dân làng khinh miệt, phải dựng nhà ở rìa làng, không được vào đình, không được tham dự việc làng, không được hưởng ruộng công và sống bằng nghề làm thuê, rao mõ…

Thời điểm ra đời đó có thể khẳng định làng xã đã được sự ổn định về tổ chức và chỉ có mõ làng chứ không có ở huyện, tổng hay thôn, xóm…

Chức phận thằng mõ

Người rao mõ thường bị khinh miệt, gọi là “thằng mõ”, có vai trò quan trọng trong thông tin truyền khẩu của Việt Nam qua nhiều thế kỉ. Người rao mõ thường cầm cái mõ bằng gộc tre khô và cái dùi tre trong tay, gõ một hồi cho mọi người nghe rồi cất tiếng rao cho mọi người biết tin tức hoặc mệnh lệnh của vua, hay những điều muốn thông báo.

Người rao mõ là “chân rết” trong hệ thống thông tin xưa và khác với gia nô, tá điền của chủ. Mõ không riêng của ai, Mõ là  của  cả làng. Mõ là lao động dịch vụ chứ không phải lao động sản xuất, do đó không quan hệ gì nhiều và trực tiếp đến ruộng đồng và công cụ lao động.

Mõ đứng ngoài các cuộc tranh chấp, các phe, giáp trong làng. Mõ gần gũi với chức dịch nên biết rõ nội dung tranh chấp giữa các cá nhân hay dòng họ, nhưng không ủng hộ một phe phái nào, Mõ không có hành vi tiêu cực trong đời sống cộng đồng.

Mõ bị dân làng khinh rẻ, nhưng không ai căm ghét như với bọn trộm cướp hay cường hào. Con cái của Mõ sinh ra không được đi học, khi lấy chồng, lấy vợ chỉ được lấy con nhà Mõ, và vô hình chung “nghề mõ” trở thành cha truyền con nối. Khi làng có đình đám, cả gia đình Mõ được huy động ra làm “việc làng”, khi chia phần, dân làng cũng chia cho Mõ một cỗ riêng, ăn không hết thì mang về…

“Nghề mõ” và người rao mõ có lẽ là một đặc thù rất riêng của làng xã Việt Nam xưa và đó cũng là một công việc đặc biệt trong tổ chức xã hội thời phong kiến.

Bùi Hữu Cường, VNH K08 Đại Học Quảng Nam

- Ê! Thằng mõ kia, đi đâu đấy, trông cái mặt mày thật đáng ghét, lại đây tao bảo, uống hết chén này rồi đi, đàn ông đàn ang gì mà đéo biết uống rượu với ôm gái.

- Anh Chí Phèo ạ, cụ Bá cử em đi rao cho làng biết vụ Thị Mầu đây.

- Mầu mè gì, vào đây làm chén đã.

- Thôi, em xin phép anh, để khi khác.

- Mày dám cãi à? Ông lại đập vỏ chai xiên cho phát bây giờ.

- Bác dám.

- Sao lại không? Tao dồn mày vào bụi tre kia thì mày có chạy đàng trời.

- Ấy, bác đừng dọa em, tay em đang cầm sẵn dao đây, em không gây gổ với ai, nhưng nếu bác làm quá là em có quyền tự vệ đấy. Em thấy bác sắp đâm em là em đâm bác trước.

- Mày điên à? Mày tự vệ thật đấy, nhưng nếu mày đâm chết tao là cụ Bá cho mày đi tù mọt gông.

- Ối trời, em tự vệ chính đáng mà, không đâm bác thì em cũng chết, làng Vũ Đại này hết cả công bằng rồi hay sao?

- Mày chưa đọc báo à? Nghe này: Tối 12/8/2012, Đinh Văn Tâm được anh em Võ Văn Trạng, hàng xóm nhờ đánh giùm Lê Minh Dương để trả thù mâu thuẫn xảy ra tại đám cưới. Tâm tập hợp nhiều người mang hung khí đến nhà Dương, đâm vào cổ anh này. Thấy con bị thương, ông Lê Văn Khuôn vác dao chạy ra để giải vây và chém 2 người. Nam cũng chạy đến cứu Dương, đâm một thanh niên trong toán côn đồ và chém một người hàng xóm. Chiều 3/5 vừa rồi, TAND tỉnh Sóc Trăng tuyên phạt Lê Văn Nam 9 năm tù về tội Giết người và Cố ý gây thương tích. 10 người khác bị kết tội Cố ý gây thương tích, lĩnh án từ 6 đến 30 tháng tù.

- Bác chỉ xem xét một phía rồi, trong lúc hỗn chiến có nhiều chuyện liên quan nữa chứ.

- Tao cóc biết, tao chỉ biết là "côn đồ kéo đến nhà để đánh người, chém côn đồ giải vây cho con cũng bị đi tù", còn bọn đến gây gổ kia không hề hấn gì, mai nó lại chả vác dao đi gây gổ khắp làng. Mà không tự bảo vệ mình thì bọn côn đồ ấy nó chẳng xơi tái. Thế mới gọi là mâu thuẫn.

- Ôi cái cuộc đời...

- Thế bây giờ mày có vào uống với tao không? Hay là thích tự vệ?

- Nói gì thì nói, em vẫn không theo cái xấu, nếu cái xấu tấn công em vẫn tự vệ. Nhưng thôi, em uống với bác một chén để chia buồn với những người chống lại cái xấu lại phải vào tù. Bác cho em một chén!

- Hề hề... Uống đi, tớ đùa thôi, tớ là Chí Phèo chứ có phải côn đồ thời nay đâu mà bạ đâu chém đấy, tớ có chém thì phải chém cái ác. Mà tới đây tớ cho em Nở đi phẫu thuật độn hết các thứ trên người cho... nở ra, rồi đưa em nó vào showbiz kiếm tiền cho sướng, đi vặt mấy trái ổi quả khế thế này vừa mang tiếng lại vừa dễ vào tù. Xét ra thì nhiều đứa trong giới showbiz nó hại tư tưởng, hại suy nghĩ của bao nhiêu đứa trẻ mà có ai làm gì được chúng nó đâu, còn phải mua vé vào xem chúng nó ấy chứ.

Chiều hôm qua, mõ vào mạng xem lại thì thấy "án oan" còn nhiều lắm, thế mới biết để chống lại những thằng Chí Phèo thật là khó. Thảo nào Tự Lãng có lần tuyên bố thà mình làm thằng Chí Phèo để gây gổ với thằng khác để nó không dám tự vệ có khi còn hơn.

Jap Tiên Sinh

* Đi tù vì chém côn đồ giải vây cho con
* Mỗi tòa xử một kiểu

* Ra tòa vì bị bạn học tấn công

* Phạm tội vì chống lại cái xấu

Chương trình truyền hình nào có thi thố giữa những người nổi tiếng, sau mỗi đêm thi đều có phát ngôn gây sốc, tôi chỉ nói là "có phát ngôn gây sốc" theo thuật ngữ của web lá cải thời nay, chứ không phải sau đêm nào cũng có phát ngôn ức chế. Nhưng với Cặp đôi hoàn hảo 2013 thì đúng là rất nhiều phát ngôn gây ức chế. Nhất là cặp đôi Cát Phượng - Phan Đình Tùng, rất nhiều đêm thi, sáng hôm sau báo chí lại đăng lên một loạt phát ngôn ấm ức hậm hức của cặp này, không anh Tùng thì chị Phượng, thật đúng là một cặp đôi... hoàn hảo!

"Cặp đôi hoàn hảo" về phát ngôn sau mỗi đêm thất bại

Phan Đình Tùng hôm 28/3: "Buồn, chán chường, nản lòng! Thất vọng, mất lòng tin và mất cả tinh thần.... Mất hết, mất sạch! Cặp đôi hoàn hảo tuần này Cát Phượng và Phan Đinh Tùng chọn bài: CÁT BỤI! Và chắc chắn sẽ bị rớt vì bài này không đúng với chất giọng của Cát.... Và tuần này Tùng - Phượng cũng quyết định ĐỨNG IM MÀ HÁT! Đây cũng là chiêu và trò để Tùng Phượng chia tay cuộc chơi! Vì nếu Tùng Phượng có nỗ lực đến đâu, có vận dụng não để nghĩ ra ý tưởng gì thì cuối cùng cũng được những lời móc moi... BGK thường xuyên nhận xét trái chiều nhau, người thì khen nhưng có người lại chê... Tôi đã chuẩn bị tâm lí bị loại bởi vì tôi bị "dìm hàng" như vậy thì sẽ bị ra đi bất cứ lúc nào. ".

Ủa, sao kỳ vậy anh Tùng? Nếu ban giám khảo nhận xét khen chê giống nhau hết thì cần gì tới 4 người. Cũng như bóng đá vậy, trọng tài nào cũng quyết định giống nhau thì cần cóc gì giám sát trọng tài? Anh nói toàn nhận được những lời móc moi, vậy chứ anh chỉ thích được khen hoài à? Anh Tùng mà sang Mỹ thi chắc vác dao chém ban giám khảo, vì độ "móc moi" của giám khảo Việt, nói thật với anh chả là cái đinh gỉ gì so với giám khảo Mỹ hết. Mà nói đâu xa, ngay giám khảo kiêm huấn luyện viên của các cuộc thi Vietnam's Next Top Model và MasterChef Vietnam họ nhận xét như tát nước vào mặt mà thí sinh vẫn phải chấp nhận kìa anh, nếu có năng khiếu mấy mảng đó chắc anh Tùng cũng không dám đi thi đâu nhỉ?

Ngay lập tức Đức Thịnh - chồng diễn viên Thanh Thúy đã lên tiếng nhắc nhở Cát Phượng trên trang cá nhân của mình

Còn chị Phượng, thôi khỏi điểm thêm những phát ngôn trước đây của chỉ, thử nghe tuyên bố sau đêm chung kết là hiểu chỉ nghĩ gì trong đầu: "Tôi tin tôi sẽ chiến thắng nếu chơi một cách fairplay. Chương trình cứ để mọi người ra sân khấu và đừng có sự chống lưng phía sau thì tôi sẽ lật ngược được kết quả". Đây chính là câu nói hài nhất của nữ diên viên hài này từ trước tới nay, ý là sau lưng Thanh Thúy - Dương Triệu Vũ có Đàm Vĩnh Hưng và Hoài Linh (?). Không hiểu chống lưng ở đây nghĩa là gì, là đài truyền hình bị tác động nên cố tình loại Phượng Tùng, hay chống lưng ở đây chỉ là cặp Thúy Vũ có hai quân sư tài ba đứng phía sau sân khấu, chỉ bảo chiêu trò cho họ giỏi hơn chị Phương? Nếu chị ám chỉ một trong hai tình huống này, hoặc cả hai tình huống này chị đều sai lè lè đó chị Phượng. Không đài truyền hình lớn nào can thiệp mấy vụ lẻ tẻ chỉ vì một cái giải thưởng con con cả, con con là so với đài truyền hình, còn với chị Phượng thì tôi không biết chị có thấy con con không. Còn việc có người nhà (học trò, em trai) đi thi mà không chỉ bảo chiêu trò cho họ mới là lạ, hay chị không đỡ được chiêu của hai đại cao thủ chiêu trò Đàm Vĩnh Hưng và Hoài Linh nên chị cú, chị phát ngôn toàn sạn vậy chị Phượng? Hay là chị nghĩ thì ta cứ phát ngôn chung chung vậy, bố con thằng nào hiểu thế nào thì hiểu, tức thì nói. Bởi vì mặc dù chị luôn miệng rằng thì là "tôi chơi với tinh thần thoải mái", nhưng cứ sau một đêm thua là chị lại thể hiện những câu cay cú, bực bội, phát biểu kiểu ném đá hội nghị khi ta không đủ phiếu bầu!

Trước đây xem chị diễn hài thấy tức cười, vì chị là một trong những diễn viên hài có tài. Giờ nghe chị phát ngôn, Mõ làng Vũ Đại cũng thấy tức cười. Sau này chị sẽ đưa vụ "chống lưng" này vào kịch hài để ám chỉ "chống lưng" cho bõ tức, chắc vở diễn của chị hài lắm. Mõ đang chờ xem đây!

Mà nhân đây nói thêm, vụ này VNE cũng kỳ, là trang báo lớn trong làng báo, vậy mà cũng ăn nói hai lời. Trong bài viết của mình, khi vừa đăng lên thấy có đoạn và đừng có sự chống lưng phía sau trong câu nói của chị Phượng, sau đó không hiểu ai đó thấy phát ngôn thế là hơi bị lộng ngôn nên đề nghị bỏ, VNE cũng bỏ và kịp thời xóa cache!

Jap Tiên Sinh

Cách đây nhiều hôm, Mr Đàm gây xôn xao khi chia sẻ với báo chí về việc anh là "thất lạc" chiếc đồng hồ nạm kim cương trị giá hơn 700 triệu đồng trong chuyến lưu diễn tại Bạc Liêu.

Sau đó ít hôm, Đàm khoe trên blog là có người gửi mail thông báo chuộc được cho Đàm rồi, Đàm xuống Cà Mau mà lấy. Thế rồi các trang web lá cải thi nhau đớp tin. Đáng buồn là một trong nhưng trang đó có cả trang chuyên đề của báo Thanh Niên, một trong những tờ báo uy tín nhất hiện nay của Việt Nam. Có lẽ thấy bọn thiếu niên nó tóc xanh mỏ đỏ câu được khách nên thanh niên cũng bắt chước theo, không biết sau nay có đến lượt các cụ niên như Tuổi Trẻ, Nhân Dân, Người Cao Tuổi, Đại Đoàn Kết... lọ mọ chống gậy kiếm tin lá cải hay không.

Vậy là Đàm lại được quảng cáo không công về việc khoe của, có người bảo tạo xì xăng đan bằng khoe của còn đỡ hơn khoe thân. Mõ làng Vũ Đại không nghĩ như vậy. Khoe thân anh em còn được nhìn cái đẹp (hoặc chí ít là gái đẹp), chứ khoe của bà con chả được cái lợi gì, thậm chí có người còn ghen ăn tức ở chửi cho nhục mặt. Như vụ đám cưới đeo 5kg vàng ở tỉnh gì phía bắc đấy, đeo theo phong tục còn bị chửi nữa là.

Nhục cái là scandal và web lá cải lại có cuộc sống cộng sinh, thế nên cứ Đàm la mất của là các trang mạng lại xoắn vào: Ối dồi ôi, anh Đàm lại mất của chúng bay ơi, vào mà đọc. Rồi đôi ba ngày sau lại la lên, vào mà đọc nữa đi, anh Đàm vừa tìm thấy của. Nói vậy chứ, nếu Đàm không mất của, một số em ngọc nữ không mất danh dự khoe thân thì ối anh chị em viết lách - thực ra là gõ bàn phím mất cháo như chơi. Chỉ tội cho độc giả, đọc những tin rất "đờm" này chán rồi nhưng không biết phải làm sao. Vì hôm sau nó đưa tin "đờm" khác nó lại giật tít lừa kiểu khác, thật thà thường thua thiệt, thật thà lại tò mò thì chả clik nhoay nhoáy.

Nói có sách, mách có đường link (vào Google mà tra là thấy đường link). Trước đó, Đàm Vĩnh Hưng từng bị mất nhiều trang sức đắt tiền. Cụ thể là trong năm 2003, Mr Đàm bị mất 3 chiếc nhẫn trị giá 25.000 USD khi để quên tại một tiệm may trang phục. Lần thứ hai vào tháng 8.2009, Mr Đàm khiến dư luận xôn xao khi đánh mất 2 chiếc nhẫn gần 4 tỉ đồng trong phòng một khách sạn 5 sao tại Hà Nội. Vụ việc này khiến anh phải nhờ tới công an điều tra nhưng đến nay chưa thấy kết quả. Rồi thì khi làm huấn luyện viên Dơ Voi thì Đàm cũng đem nhẫn ra khoe, chắc bà con nông dân chân lấm tay bùn xem cảnh ấy thấy tủi lắm.

Đàm ơi là đờm!

Jap Tiên Sinh

Tuần rồi xảy ra sự việc tức cười ơi là tức tức cười, nói thế tức là tức xong rồi cười, cũng có người cười xong rồi tức.

Ấy là chuyện cô nàng đại sứ Lý Nhã Kỳ đi máy bay. Khi không tự dưng xin lên buồng lái với mấy anh phi công trẻ và cả anh phi công già. Chụp ảnh này kia rồi phi lên Phây búc. Mặc dù Kỳ đã hiểu ngay chuyện nghiêm trọng nên hạ ngay sau đó, nhưng Phây búc có phải là web lá cải đâu mà thích lên thì lên thích hạ thì hạ không ai coi là quan trọng mặc dù đông người vào coi, hơn nữa Kỳ là người nổi tiếng nên lên phát bà con chôm ngay ảnh.

Thế là chết mấy anh phi công trẻ, phi công già nhá. Cứ tưởng lái được máy bay là có thể làm bố nuôi, anh nuôi người thiên hạ à? Đời, phải ngược lại mới đúng. Thôi, coi như nộp phạt mấy triệu tiền ngu, gửi lại cái bằng về nhà ít tháng nghe vợ nó lồng lộn vì tội dại gái. Không biết bây giờ mấy ông này mặt có tươi như lúc vai sát vai với Kỳ để chộp... ảnh hay không?

Mà Kỳ cũng kỳ, ai có tí óc đi máy bay đều hiểu không thể lên buồng lái được, ấy nhưng Kỳ vẫn xin lên, không biết ưỡn ẹo thế nào mà mấy thằng dại gái cũng gật đầu đồng ý. Không biết có nô đùa gì không, chứ nói dại, trong lúc nô đùa mà đụng phải cái nút điều khiển máy bay lao cắm đầu thì hành khách không kịp gọi về cho gia đình lo hậu sự.

Nhưng Kỳ kỳ 1, mấy thằng phi công kỳ 2 thì Vietnam Airlines kỳ 3. Mọi người thử đọc đoạn này trên trang Dân Trí: Trong thông cáo phát đi tối 10/5, Vietnam Airlines cho biết, trong giai đoạn bay bằng của chuyến bay VN595, hành khách Lý Nhã Kỳ (ngồi ghế 4C khoang thương gia), đã đề nghị tiếp viên trưởng xin phép cơ trưởng cho lên buồng lái tham quan và đã được tổ lái đồng ý.

Bớ Vietnam Airlines, Kỳ là nghệ danh của người ta, tên của Kỳ là Trần Thị Thanh Nhàn, về nguyên tắc trong chuyện này là phải gọi Kỳ là Thanh Nhàn mới đúng, Vịt Nan E Lai nhá! Thấy gái đẹp là quên hết cả nguyên tắc nghề nghiệp, thảo nào phi công không lo lái máy bay mà lo lái linh tinh trong buồng lái.

Mõ làng Vũ Đại xin mời bà con xem một số hình ảnh "mời trai, mời gái lên khoang lái" ngày trước, nhưng đừng tưởng người ta chơi ngu như mấy cha phi công này, họ chỉ mời lên tạo dáng khi máy bay đang đậu kìa.

Jap Tiên Sinh

Chí Phèo sinh ra trong một gia đình Chí Thức lò gạch, ở một vùng đất đang quy hoạch có tên là làng Vũ Đại.Ngay từ bé, Chí Phèo đã bộc lộ những năng khiếu phi thường về rượu. Dù rượu ngoại hay rượu nội, dù rượu thuốc hay rượu lậu, cậu bé Chí mới nếm là biết được ngay. Học tới lớp ba, Chí Phèo được cử vào đội tuyển uống rượu quốc gia, sau đó đi thi tranh giải vô địch uống rượu quốc tế tổ chức tại Tây Ban Nha, Chí Phèo đã xuất sắc đoạt huy chương vàng (huy chương bạc thuộc về A Phủ).

Sau khi đăng quang trở về, Chí Phèo đâm ra chủ quan, kiêu ngạo. Anh không học hành gì cả, cứ suốt ngày uống rượu say. Mỗi khi say, Chí Phèo lại hát. Đầu tiên là hát nhạc ngoại quốc, sau đó hát nhạc trong nước và cuối cùng là các bài hát lung tung in trong băng đĩa lậu. Nhưng hễ nhạc sĩ nào biết, hỏi tiền bản quyền thì Chí Phèo lại bảo đã chừa bài ấy ra.

Làng Vũ Đại còn có ông Bá Kiến. Ông này vốn xuất thân từ một tay buôn đồ giả cổ, nhưng sau đó nhờ sử dụng bằng tốt nghiệp giả nên được phong lên chức phó tổng giám đốc làng. Ông cũng thích uống rượu, nhưng không biết chỗ mua nên hay nhờ Chí Phèo mua hộ.

Mỗi khi mua, Chí Phèo lại ăn bớt 30%, có khi lên tới 40% rồi đổ nước lã vào mà Bá Kiến không phát hiện ra. Từ đó, cứ say là Chí Phèo tìm đến nhà Bá Kiến.

Trong làng, còn có một thiếu nữ xinh đẹp, học giỏi, đàn hay, nữ công gia chánh tử tế tên là Thị Nở. Ngoài tài múa hát, ứng xử linh hoạt, Thị Nở còn nắm vững phương pháp nấu cháo hành, vốn là một món ăn đặc sản chỉ bán trong các nhà hàng máy lạnh trên thành phố, nhưng Thị Nở lại biết cách nấu ở bờ ao.

Chí Phèo thích ra ao. Một phần vì ao là một địa điểm du lịch sinh thái nổi tiếng, một phần nữa là anh đang học bơi... Chí Phèo khoái bơi vì khi bơi, anh cứ mở miệng ra hát là cá lại nhảy vào mồm.

Chính trong một đêm tối như thế, Chí Phèo gặp Thị Nở cũng đang bơi, nhưng khác với Chí Phèo vừa bơi vừa hát, Thị Nở vừa bơi vừa nấu cháo. Mùi cháo hành thơm phức vang lên, khiến Chí Phèo ăn vụng luôn mười bát.

Thị Nở phát hiện ra sự việc phi pháp ấy, bèn tóm cổ Chí Phèo, bắt về nhà quét dọn và lau chùi nhà cửa.

Đầu tiên, Chí Phèo cũng tiếp thu một cách chân thành, lao động cần cù chịu khó. Nhưng dần dần, do bản chất ham rượu, do bọn xấu trong làng lôi kéo và do hoàn cảnh xô đẩy, Chí Phèo đã vùng chạy thoát trong một đêm trăng.

Chí Phèo lang thang tới khắp mọi nhà, vừa xin rượu vừa xin chuối xanh để ăn, gặp Chí Tuệ và Chí Thông Minh, Chí Phèo kết thành băng đảng, phá xóm phá làng. Đúng lúc ấy thì Lý Cường về. Lý Cường là con trai Bá Kiến, du học bên Pháp, môn thanh nhạc. Lý Cường có tham gia một số cuộc thi, nhưng không đậu và ngoại hình có nhiều hạn chế và chả quen biết ai.

Lý Cường phân tích cho Chí Phèo biết tác hại của rượu. Rượu làm giảm tuổi thọ, làm giảm trí nhớ và giảm kết quả học tập.

Chí Phèo hiểu ra, quyết tâm làm lại cuộc đời. Anh đi tìm Thị Nở, lúc này đã trở thành một chủ doanh nghiệp thành đạt, nhà cao cửa rộng nhưng đời sống tình cảm nhiều uẩn khúc. Chí Phèo rủ Thị Nở mở công ty buôn bán mảnh sành.

Tại thị trường Mỹ hay Nhật, mảnh sành có giá rất cao do dân bên ấy dùng sành làm quà sinh nhật.

Công ty làm ăn phát đạt, bỗng đến một ngày không còn mảnh sành nữa vì tư thương mua gom. Chí Phèo tức quá, gặp bát nhà ai cũng đập. Để có bát đập, Chí Phèo thường ăn cháo nhà hàng, nên từ đấy câu châm ngôn "ăn cháo đá bát” ra đời. Nhưng do bản chất là người lao động lương thiện, lại có năng khiếu từ bé nên Chí Phèo vừa đập vừa hát những bản dân ca, một ban tổ chức đi qua nghe thấy, mời dự thi còn hứa hẹn là sẽ vào chung kết. Chí Phèo ngây thơ nhận lời. Đến phút chót không thấy có tên mình, Chí Phèo lăn ra ăn vạ.

Bá Kiến bèn xông tới mắng Chí Phèo. Ông nói như thế là Chí Phèo chưa thấy hết trách nhiệm của mình, chưa hiểu được chức năng cao đẹp của dân say, làm mất ý nghĩa của rượu.

Chí Phèo bèn trở về lò gạch với gia đình, còn Thị Nở mở cửa hàng bán cháo.

Kính thưa các cụ ông, cụ bà! Kính thưa các đồng chí lãnh đạo trung ương! (nếu không có ai tham dự thì không đọc đoạn này). Kính thưa các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện, xã! (nếu không có ai tham dự thì không đọc đoạn này). Thưa bà con trong thôn!

Vụ án này xảy ra như sau: Nhiều năm trời, người dân nơi đây (Tiên Lãng, Hải Phòng) chứng kiến Đoàn Văn Vươn cùng anh em họ hàng quần quật lao vào cuộc trường chinh lấn biển. Có khi hôm trước làm, hôm sau sóng biển san thành bình địa. Hôm sau nữa  lại làm, sóng biển lại biến sức người thành bong bóng. Có khi nhìn thấy ít đất, đá còn bám trụ sau con sóng mà rơi nước mắt, Vươn đã tự đặt câu hỏi, thế này thì đến bao giờ? Hay là mình thất bại? Cứ thế, cứ thế, từng hạt đất bám trụ, từng viên đá trơ gan bám trụ là lại thêm một tia hi vọng. Một ngày trôi qua là khắc khoải chờ đợi một ngày mới, công sức bỏ ra không biết bao nhiêu mà kể hết. Đoạn này tôi lấy nguyên từ một bài báo ca ngợi ông Đoàn Văn Vươn cách đây từ lâu lắm, tất nhiên là từ rất lâu trước khi xảy ra sự việc mà chính quyền Tiên Lãng gọi là "chống người thi hành công vụ"! Bài báo ấy trên một trang báo "lề phải" đàng hoàng chứ không phải trên blog bleo nào cả.

Sau đó, ông Đoàn Văn Vươn đã thu được thành quả, bước đầu đã có cái ăn và có bù lỗ được một phần những năm tháng gian khổ, bỏ đại học về làm nông dân trường chinh lấn biển.

Thấy của là ham, tưởng măm măm xực xực dễ dàng, một số lãnh đạo đã ngày đêm vắt tay lên trán suy nghĩ, cuối cùng đã mạnh dạn ra quyết định thu hồi, cưỡng chế tài sản nhà ông Đoàn Văn Vươn. Chính thủ tướng Dũng đã nói quyết định này là sai lè lè. Và người đầu tiên nhận ra cái sai ấy tất nhiên không phải là ông thủ tướng mà là ông Đoàn Văn Vươn. Đầu tiên, theo đúng thủ tục, ông gửi đơn kêu cứu tới "các cấp chính quyền", nhưng vì lý do nào đó mà "các cấp" cứ im im. Một số lãnh đạo huyện Tiên Lãng thấy thế được đà lấn tới, mang quân, mang súng, mang chó... nói chung là trang bị như đánh giặc đến ép ông Vươn và gia đình ra khỏi nhà hợp pháp của ông, ép ông buông thành quả lao động của mình.


Không cam chịu mất của vô lý như thế, ông Vươn trang bị vũ khí chống lại những người đến giành giật miếng cơm manh áo hợp pháp của gia đình. Sau khi hai bên giao đấu hồi lâu, hậu quả xảy ra là... chưa xảy ra hậu quả gì hết! Nhưng ông Vươn và một số người thân vẫn bị bắt ngay sau đó. Tiếp theo, một số lãnh đạo ra lệnh cho xe đến phá nhà ông Vươn. Mặc dù "lãnh đạo" nói đấy chỉ là lều, nhưng tôi cho rằng đó chỉ là khái niệm, với lãnh đạo thì căn nhà mái bằng có thể chỉ là cái lều, nhưng với người dân thì đã là căn nhà thật sự.

"Chúng ta thấy ở đây hiện tượng bao che cho nhau. Cho nên, nếu làm quyết liệt, có thể truy tố cả những cá nhân chủ trương, thực hiện phá nhà của công dân Đoàn Văn Vươn vì đây có thể nói là tội phạm, tội phá hoại tài sản của công dân”.(Nguyên Chủ tịch nước – đại tướng Lê Đức Anh trả lời phỏng vấn Sài Gòn Tiếp Thị ngày 7.2.2012)

Nhằm ngày 5/4 vừa rồi, tòa án kết án ông Vươn 5 năm tù giam, những người khác cũng nhận mức án tương tự. Nay, tôi tuyên bố nếu ông Vươn gửi đơn kháng án cho... tôi, tôi sẽ xử ông 2 năm tù treo vì tội "phòng vệ quá mức", ngoài ra, chính quyền Tiên Lãng phải đền bù nhà và hoa màu cho ông Đoàn Văn Vươn và những gia đình đã bị thiệt hại trong vụ giải tỏa!

Bớ thôn!

Vụ này tôi xử đơn giản thế thôi, đang giỡn mà!

Tôi tuyên bố: Chương trình kể chuyện khoa học viễn tưởng, chủ đề Tiên Lãng, đến đây là hết. Mời bà con đứng dậy phủi đít ra về, ai lỡ đem gạch vào ngồi nhớ mang trả đúng chỗ!

Jap Tiên Sinh 

- Chào anh Mõ, vì sao anh có tên là Mõ vậy?

- Tên Mõ người ta gọi tôi là vì cái Mõ tôi mang đây này. Cái mõ tôi được các các Lý trưởng, cụ tiên chỉ trong làng giao để dùng để rao việc làng ấy. Đó là tên gọi trong lúc hành nghề của tôi thôi, là danh xưng lúc làm nghề, chứ thật ra tôi có tên tuổi đàng hoàng. Nhưng không hiểu do làm Mõ lâu, hay vì gì, người làng không gọi tôi bằng tên thật nữa mà gọi bằng Mõ.

-Mất tên, mất tuổi vậy anh có buồn không?

- Lúc đầu cũng buồn, sau quen. Mà nói anh nghe, dù chỉ là… thằng Mõ, nhưng tôi cũng có được nhiều đặc quyền, đặc lợi lắm nghe.Tôi còn được người làng kính nể nữa đó.

- Chà, nghe anh nói tôi cũng thèm và tò mò qúa. Anh có thể nói vài câu chuyện ví dụ đi?

- Ví dụ như đi ăn cỗ, tôi được ăn mâm riêng, được biếu xén, có quà mang về cho vợ con, được gần gũi với các cụ lãnh đạo làng như cụ Lý, cụ Bá… Nhờ vậy, đi đâu, tôi cũng được dân làng nể, có người còn nhờ vả tôi nọ kia. Có người sợ tôi rao những chuyện không tốt của họ, họ phải…biết điều với tôi… Ôi, nhiều lắm, kể không hết. Nên muốn làm chức Mõ, tôi cũng phải lo lót cho các cụ nhiều.

- Vậy là anh… “chạy chức chạy quyền” à?

- Ơ, nếu không thì làm sao tự dưng người ta cho tôi làm Mõ, một cái việc nhìn nhem nhuốc, việc không ra việc, nhưng ối cái lợi này? Có qua, phải có lại chứ. Các cụ để tôi làm thì tôi phải… biết điều chứ. Tôi không biết điều, anh khác nhảy vô làm Mõ thay tôi ngay. Tôi lấy gì nuôi thân, nuôi vợ con?

-  À, nói đến vợ con, đôi khi vì gia đình, chúng ta cũng phải hi sinh một số điều thuộc về cá nhân con người chúng ta. Để tồn tại và nuôi gia đình…

- Đúng, và đôi khi từ đó nó tạo nên sự nghịch lý, mâu thuẫn trong con người chúng ta, tạo ra bi kịch cho chúng ta, chúng ta dễ và sẽ đánh mất mình, đánh mất thiên lương. Nhưng vẫn phải làm, cắn răng mà làm. Vì hai chữ tồn tại ở đời.

- Chỉ tồn tại thì chưa phải là sống,nhất là với một con người, đúng không anh Mõ? Nghĩ thật chua chát…

-Đúng, tôi dù ít học nhưng cũng hiểu: tồn tại chỉ là sự duy trì sự sống về mặt sinh học, sự duy trì trong guồng máy xã hội thôi. Sống, theo đúng nghĩa, đủ nghĩa của nó, mang một ý nghĩa cao hơn nhiều.

- Vậy ra anh cũng có những ưu tư, trăn trở, chứ không hoàn toàn… thực dụng như tôi tưởng.

- Ô hay, tôi cũng là con người chứ. Trước khi là Mõ, tôi là con người. Tôi cũng có lòng tự trọng và danh dự chứ. Tôi nói  đơn giản thế này: Được uống bằng thứ rượu do mình mua bằng đồng tiền chân chính hay mình tự nấu… vẫn ngon hơn thứ rượu được ban phát ở mấy đám cỗ. Nhưng biết làm sao hơn? Hoàn cảnh cuộc sống không chiều theo ý riêng một ai, nhất là với những người dân đen thấp cổ bé họng như anh và tôi.

- Ôi, anh làm tôi cảm động rồi đó. Anh không còn là Mõ nữa, anh là tri âm của tôi. Nói thật đi: Làm Mõ lâu năm thế,gần các cụ lớn torng làng thế, anh thấy gì?

-Nhiều chuyện hay lắm. Nhưng tôi không thể nói ra, e không chỉ bị mất việc. Dù anh có gọi tôi là tri âm hay ông nội của anh đi nữa, tôi cũng không dám nói. Thông tin mật mà. Nhưng tôi có thể nói với anh thế này: Càng làm Mõ, tôi càng thấm thêm chữ người, phận người cao cả mà cay đắng, càng cay đắng càng cao cả…

- Thôi nói mấy chuyện này đầu óc phải suy nghĩ mệt lắm, nói chuyện khác đi. Nói về nghề của anh đi. Có khi nào anh dám rao khác ý các cụ bề trên của làng không?

- Ấy chết, anh đừng đổ oan cho tôi. Ông nội tôi sống lại tôi cũng chả dám chứ đứng nói… Bổn phận của thằng Mõ là rao theo ý của các cụ Lý, cụ Bá… trong làng. Phải rao nguyên văn, không sai thiếu một chữ nào. Rao khác đi là ăn đòn các cụ ngay. Nói chính xác về công việc của tôi thì tôi chỉ truyền đạt nguyên văn ý các cụ để dân làng hiểu. Nên không thể rao tuỳ ý, tự ý mình được, anh hiểu không?

- Vậy sao, vợ anh, xin lỗi anh trướcnhé, con mẹ Đốp ấy, lại dám bỡn cợt, dám nói thêm lời của cụ Lý?

- À, à cái này… Đó là do vợ tôi là đàn bà, lại cũng phổng phao, mát mắt, nên cụ Lý cụ… thương tình nên bỏ qua. Chứ nếu như là tôi - là thằng đàn ông, mà dám làm vậy, thì khác.

- Chà, vậy ra nghề của anh cũng có cái cần phải đề phòng nhỉ?

- Chứ sao? Nghể nào cũng vậy thôi. Không cẩn thận là bị tai nạn nghề nghiệp ngay.

- Có khi nào anh qua làng khác ra không hay làng khác nhờ anh rao không?

- Tuyệt đối không. Mõ chỉ rao trong làng của Mõ thôi, vì rao theo chỉ đạo của các cụ của làng. Vậy nên làm sao dám qua làng khác rao. Hoạ có là điên.

- Anh có ghen tị với Mõ làng khác không? Có dám so sánh với Mõ làng khác để đòi hỏi thêm không?

- Anh hỏi vậy là anh không hiểu gì về Mõ cả! Có Trời mới dám vậy, chứ tôi thì không. Cho vàng cũng chả dám! Anh phải biết thân biết phận thằng Mõ chỉ là đi làm cái loa miệng, nói thay lời cho các cụ thôi. Mõ làng bên và Mõ làng này, tuy cùng làm một nghề nhưng làng nào có luật lệ của làng đó chứ. Anh cũng hiểu là…

- Thôi thôi, tôi hiểu rồi. Ý anh muốn nói là “phép Vua thua lệ làng”, “đất lề quê thói”, là “nhập gia tuỳ tục”… chứ gì?

- Ơ, anh còn biết nhiều hơn cả tôi…

- Chuyện! Tôi cũng làm nghề như anh mà. Thôi, cám ơn… “đồng nghiệp” nha!

Nguyễn Quang Thịnh

Bây giờ làm báo không giống như ngày trước, ngày trước chú trọng trước tiên đến thông điệp mà nội dung sẽ mang đến cho người đọc, ngày nay quan tâm nhiều hơn đến tính giải trí.

Vào cái thời mà đâu đâu cũng thấy báo chí, mỗi blog cũng là một tờ báo nho nhỏ, thậm chí vài chục anh em chúng tôi tập hợp nhau lại cùng làm thơ... thẩn, tự đặt cho Hội mình là Net cười Hội quán cũng đã thấy giống tờ báo Cười ra phết! Nên nhà nhà đua nhau giật tít (title) câu khách, ai cũng giống cái loa phường lúc 5h chiều vậy, không gào to không ai nghe thấy.

Chính vì vậy mà có người nhận xét rằng, nếu cụ Nam Cao viết truyện ngắn Chí Phèo vào thế kỷ 21, hẳn cụ đã có cái tiêu đề “câu khách” hơn nhiều. Và cụ sẽ chia thành từng phần, đăng nhiều kỳ để độc giả nhẩn nha đọc cho hồi hộp. Tất nhiên, không thể thiếu cái tít giật gân:

1. Đoạn Chí Phèo đâm chết Bá Kiến, có thể “giật tít”:

- Rượu say, đâm chết cán bộ thôn

- Giết người do không làm chủ được hơi men

- Mâu thuẫu với cán bộ thôn, gã Phèo giết người

- Đã tìm được kẻ giết trưởng thôn Vũ Đại

- Bi kịch làng Vũ đại - trưởng thôn bị giết tại nhà

- Kẻ giết trưởng thôn Bá Kiến là người cùng làng

- Nghi phạm giết trưởng thôn là người đã có tiền án

- Cán bộ thôn Vũ Đại: Chúng tôi đang tiếp tục điều tra

2. Đoạn Chí Phèo xxx Thị Nở trong vườn chuối, có thể “giật tít”:

- Tin sốc: Hiếp dâm trong vườn chuối

- Vừa ra tù đã phạm tội hiếp dâm

- Người đàn bà dở hơi bị cưỡng dâm

- Hiếp dâm sau khi uống rượu say

- Chân dung kẻ đồi bại

- Đã xác định được kẻ hiếp dâm chị N.

- Vụ lạm dụng tình dục ở thôn Vũ đại - công an xã vào cuộc

3. Sau đó, tiếp tục khai thác bằng các nội dung khác:

- Bộ ảnh nóng của Thị Nở

- Thị Nở tự hào về vòng 1

- Thị Nở thổ lộ về mối tình đầu

- Thị Nở tự tin sánh bước bên người yêu

- Thị Nở hot với bikini trên bãi sông

- Thị Nở: Người yêu tôi không phải đại gia

- Thị Nở: Giữa tôi và anh Chí chỉ là mối quan hệ cùng thôn

- Thị Nở: Tôi luôn sống bằng bản năng

- Chí Phèo & Thị Nở khoe ảnh sốc trên blog

- Chí Phèo: Tôi có tình cảm đặc biệt với em Nở

- Những bóng hồng trong cuộc đời anh Chí

4. Nếu “có tầm nhìn” thì khai thác các đề tài:

- Cảnh tỉnh về lối sống buông thả của 1 bộ phận thanh niên nông thôn

- Lạm dụng tình dục ở nông thôn

- Cần đưa giáo dục giới tính về nông thôn

- Tình trạng thất nghiệp ở nông thôn và các hệ lụy xã hội

5. Hoặc chủ đề hút khách đàn ông:

- Rượu và an toàn tình dục

- Rượu và chuối xanh: Thần dược của tình yêu?!?

- Cháo hành có phải là phương pháp hồi phục hữu hiệu sau khi làm chuyện ấy?

Nhưng tại sao lại đặt tên bài này là “HotGirl Thị Nở và gã Chí Phèo viết văn”? Thực ra, thời buổi này làm báo còn có cái khó nữa, đó là hễ viết ra là thiên hạ copy ngay, cùng lắm là ghi chú thêm bên dưới chữ st, mà có thằng Tây nào biết được sờ-tờ là “sáng tác” hay “sưu tầm”? Bài hay copy đã đành, bài dở cũng copy (giống như, đã là Chí Phèo thì Thị Nở nó cũng hiếp!!!). Ngay chính bài này tôi cũng “sờ-tờ” và chế lại rồi giật cho nó cái tít, cứ chế lại là của mình rồi. Mặc kệ người ta chửi, càng chửi càng nổi tiếng?!

Biết đâu đấy, mai này truyền hình huyện thấy tôi nổi tiếng lại chả đến phỏng vấn rồi giật tít: “Tú Jap – gã Chí Phèo văn chương vừa hiếp dâm một tác phẩm của người khác”!?

Jap Tiên Sinh

Anh Chí yêu quý!

Em đã nhận được thư của anh chiều qua khi đang trên đường ra bờ ao tắm. Em đọc từng dòng, từng chữ một cách say sưa, mãnh liệt và bàng hoàng nhận ra rằng không những giỏi về uống rượu, giỏi bẻ chuối xanh và sử dụng mảnh sành, anh còn có tâm hồn của một nghệ sĩ cùng trái tim của một doanh nhân.

Anh Chí đẹp trai ơi!

Đọc đến đây, em biết anh sẽ hỏi ngay: Doanh nhân là gì? Doanh nhân có liên quan ra sao với Chí Phèo và Thị Nở? Em hoàn toàn tin rằng đấy là những câu hỏi lớn mang tính cách thời đại. Và trả lời chúng không hề đơn giản. Nó đòi hỏi kiến thức, trí tưởng tượng, óc sáng tạo vô biên kèm theo một ít cay đắng (phần này thì hai đứa mình luôn luôn có sẵn).

Theo em hiểu một cách dân dã, một cách hoàn toàn Thị Nở, doanh nhân có hai loại: loại làm ra cái gì đấy rồi bán, và loại bán cái gì đấy mình chẳng làm ra nhưng với giá cao hơn. Với hiểu biết nông cạn của em, loại hai mới dễ giàu!

Mặc dù cả hai chúng ta đều không cần giàu, thậm chí có những giây phút coi thường giàu (những phút như thế có ba tên gọi: thăng hoa, lãng mạn hoặc điên). Chúng ta cũng buộc phải công nhận rằng vài lúc, tiền khá quan trọng trong cuộc sống. Cháo hành em nấu cho anh cũng phải mua bằng tiền, rượu anh uống cũng mua bằng tiền. Duy nhất một thứ em biết chắc, tình cảm chúng ta không phải mua, chỉ tiếc rằng tình cảm có đủ mọi giá trị trên đời, nhưng không ăn được.

Do đó, hai kẻ nghèo nhất thế gian, Chí Phèo và Thị Nở (chân lý ấy không thể đảo ngược) hiểu rõ rằng nếu không phải toàn bộ cuộc đời thì ít nhất cũng vài ngày trong năm, cần có tiền mới sống nổi.

Anh Chí thân thương!

Viết lá thư này cho anh mà em đau lòng sâu sắc. Giá như hai đứa chúng mình chỉ cần nói với nhau về đêm trăng, về tiếng lá xào xạc hoặc tiếng dế kêu rả rích. Giá như chúng mình chỉ vốc nước ao lên, để nó chảy qua kẽ tay thành những giọt li ti và nhìn nước rơi xuống vỡ tan như những giọt thủy tinh xanh biếc giữa đêm rằm. Nhưng than ôi, chúng mình ngoài hai trái tim nóng hổi, hai tâm hồn thổn thức, bốn cặp mắt đen thẳm cùng hai cái mũi kiêu hãnh, lại còn hai cái dạ dày. Chẳng khó khăn gì cũng hiểu dạ dày của Chí Phèo và Thị Nở, cũng như dạ dày của muôn người nghèo khó, luôn luôn to và cần hoạt động thường xuyên. Và nếu toàn thế giới không quan tâm tới chuyện này, thì hai đứa mình vẫn buộc phải quan tâm. Chẳng có ai, dù vĩ nhân hay tầm thường, có thể chạy trốn quá khứ và có thể chạy trốn dạ dày. Đấy là điều em đã cay đắng nhận ra.

Anh Chí thân yêu!

Cho nên cái ngày mà anh đến gặp em, nhưng đã lỡ buổi hẹn hò vì phải xếp hàng mua xăng do sợ xăng tăng giá, em thực sự xấu hổ mà thú nhận với anh rằng nếu anh có tới đúng giờ thì anh cũng không gặp em. Vâng, anh cũng không gặp đâu anh Chí ạ. Em không hề như anh tưởng tượng, mặc chiếc váy đẹp bằng vải sa-tanh, trang điểm nhẹ nhàng, tay cầm bó hoa dại và đứng chờ anh một cách bẽn lẽn bên bờ ao dưới ánh trăng mờ. Em đã không cao quý và thơ mộng như thế. Em, lúc ấy, anh Chí thân yêu ơi, đang xếp hàng mua căn hộ chung cư.

Đọc đến đây, chắc anh sẽ kêu lên chói tai: căn hộ chung cư là gì? Tại sao Thị Nở phải quan tâm?

Chí ơi!

Em hiểu rằng hai đứa mình xưa nay đều ở lều, vật liệu chủ yếu bằng lá chuối, không thang máy, không ban-công, không thiết bị vệ sinh cao cấp và nội thất chỉ là ổ rơm. Chúng ta không biết, không cần, không dám nghĩ tới và quan trọng nhất, cũng không có tiền để nghĩ tới.

Và em cũng đã tin như thế. Tin một cách chắc chắn vô cùng. Nhưng em đã bị lung lay. Chắc anh bật cười: Thị Nở mà lung lay? Chẳng khác gì cối đá mà lung lay. Chẳng khác gì cột đình mà lung lay.

Nhưng em buộc phải lung lay, phải đong đưa như tàu lá chuối non trong cơn bão, khi kinh hoàng nhận thấy hàng ngàn con người, dáng vẻ cũng như em, thân hình cũng như em và tài sản chả có vẻ gì hơn em đang xếp hàng mua căn hộ chung cư. Tại sao thế? Tại vì em nghe đồn rằng chỉ cần ghi tên, không tốn gì cả, đăng ký một suất, sau đó bán ngay cái suất ấy là lời vài chục, thậm chí vài trăm triệu đồng trong mấy ngày.

Anh Chí ơi!

Với hai đứa mình, vài chục triệu to lắm. Anh có thể uống cả một con sông rượu còn em có thể mua cả một bộ sưu tập áo dài. Với hai đứa mình và hai triệu đứa như mình, đứng trước vài chục triệu chả khác nào con mèo đứng trước rừng cá rán.

Nên anh đừng trách khi em vội vã xếp hàng vào đấy, mặc cho người ta chen lấn, xô đẩy, gào thét. Và em cũng gào thét, xô đẩy, chen lấn người ta. Em giẫm bẹp vài thân hình và bị vài thân hình khác suýt giẫm bẹp. Em lao về phía cửa đăng ký căn hộ như con cọp lao vào hang.

Nhưng đông quá, anh Chí ơi, đông quá. Em nghẹt thở rồi, em chết mất. Cho đến khi lá thư này tới tay anh, em vẫn đang xếp hàng. Em thà chết cũng không bỏ. Em thề sẽ đổi đời trong phi vụ này. Nếu còn sống tới được chỗ đăng ký, em sẽ không mua một căn đâu. Em sẽ lấy tên là Thị Nở, rồi Juliet Nở, rồi Katơrin Jétta Nở và Chương Tử Nở để mua tới bốn căn, sau đó bán lại kiếm lời.

Anh Chí thân thương!

Hai chúng ta nghèo thế đủ rồi. Đã tới thời điểm dành cho kẻ khác vinh dự đó. Cuộc đời chúng ta cần có bước ngoặt. Lịch sử cần sang trang. Anh hãy chạy tới bên em, hãy góp một phần nhỏ bé, dữ dội của mình vào cơn sốt chung cư lên giá.

Em của anh.

Nở cao cấp

Xấu đến mức ma chê quỷ hờn, nghèo kiết xác, đã thế lại dở hơi, thần kinh có vấn đề, nhưng, Thị Nở (Chí Phèo-Nam Cao) mới là người đàn bà đẹp đúng nghĩa, cái đẹp của tấm lòng nhân hậu, yêu thương, tử tế ngay với cả những thành phần bị người đời xua đuổi xa lánh, ghê tởm vì những tật xấu và tính cách không thể nào chấp nhận hay tha thứ được, như Chí Phèo.

Và chính cái tấm lòng bao dung độ lượng, rất con người, dù là vô thức và diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn ấy của Thị Nở đã hoàn toàn có thể cứu rỗi được một linh hồn lạc lỗi, vực dậy  nhân tính nhân phẩm, một số phận con người bị bỏ rơi, bị đẩy đến lưu manh vì cùng đường sống. Người đời, nếu không vô tình, hẳn sẽ phải ngã mũ trước người đàn bà xấu xí mà đẹp này. Cái đẹp, nằm trong sâu thẳm, long lanh tự nhiên như bản chất người ta là thế, sau cái vỏ bọc  tệ hại.

Nghèo! Xấu! Dở hơi! nhưng Thị Nở đã làm đươc cái công việc vĩ đại mà  không phải ai hoàn hảo đẹp đẽ giàu có quyền lực cũng làm được, đó là cứu vớt một con người, một tâm hồn, trả lại cho anh ta những tiếng người, những khát khao lương thiện từ lâu đã bị vùi dập bỏ quên trong sâu thẳm tâm hồn anh ta. Từ một  con người sống, tồn tại như con vật, thú hoang, Chí Phèo đã biết mơ ước được làm người lương thiện.

Tình yêu của Thị Nở-Chí Phèo với chủ thể là người đàn bà xấu xí ấy, thực sự là mối tình đẹp nhất, lãng mạn nhất trong văn học Việt Nam  từ trước đến nay. Nó vừa thực tế, đời, chân thành, giản dị, lại vừa lãng mạn và không kém phần vô cùng thú vị như bất cứ cuộc tình vĩ đại nào trên thế giới.

 

Chí Phèo - Thị Nở trong làng Vũ Đại ngày ấy

Diễn ra trong một thời gian vô cùng ngắn ngủi (một đêm), không màu mè hoa lá, không cho nhau những lời tỏ tình có cánh nọ kia, mà, nói với nhau những lời  ngây ngô vụng dại quê mùa. Cũng lại chẳng có gì tặng nhau, ngoài một bát cháo hành, những cử chỉ  thô kệch với một đêm ân ái đầy bản năng. Thế mà lại cho nhau  tất cả, hơn tất cả những tình yêu được coi là vĩ đại nhất trong đời thực cũng như trong nghệ thuật, ở Việt Nam. Hãy nhìn và ngẫm lai xem, có mối tình nào, đẹp hơn, cao cả hơn mối tình này trong văn chương Việt Nam từ cổ chí kim. Ở đó, có rất nhiều mối tình đẹp đẽ, nhưng tất cả đều diễn ra trong những điều kiện  thuận lợi, ít nhất được là những con người bình thường, với tâm lý được bình thường. Như thế đã là những nhân tố thuận lợi cho cuộc tình. Sóng gió, nghịch cảnh, éo le, nếu có vượt qua được, thì cũng là điều hết sức bình thường. Bởi tình yêu đích thực nào, mà không phải thế, không làm được điều như thế! Điều quan trọng nhất, những mối tình ấy, không đủ mạnh mẽ, đủ lớn, để cao hơn cả thân phận của mình. Họ gần như thụ động, bị số phận đưa đẩy và thiếu tính hành động, cho nhau và cho nhau!

Thị Nở  đã có những hành động đẹp, can đảm, ân tình, nghĩa cử với Chí, rất đời mà chân thành nồng ấm vô cùng. Những hành động của yêu thương, tưởng như không có gì, lặt vặt ấy  đã hồi sinh cái phần con người đã chết từ lâu trong Chí. Từ  những  điều ấy, những thanh âm đời thường đã trở lại văng vẳng bên tai Chí. Chí bắt đầu chợt nhận ra cái tôi, ngộ ra bản chất và ý nghĩa của đời sống. Hiểu thế nào là con người, phải sống như thế nào? Chí bắt đầu, phục hồi lại nhân phẩm, nhân cách của mình, cải tạo lại mình, hoàn lương lại mình, tìm lại chính mình, nhặt lại mình, muốn được sống được về với yêu thương. Và Chí đã ra đi, đòi lại một cuộc đời thân phận, đã bị đánh cắp, để được sống bình thường như bao con người. Đường về cõi thiện của Chí đã được mở ra, bắt đầu từ Thị Nở. Thị Nở, đã gọi được tiếng người, tâm người về với Chí, trong những  phút giây ngắn ngủi của đời mình!

Rất tiếc, Chí đã chết, bởi quá đơn độc, yếu đuối, manh động và vội vã trong hành trình ấy! Cũng bởi vì, nghịch cảnh xã hội và thời đại quá khốc liệt tàn bạo với thân phận mong manh của Chí. Nhưng, đấy lại là một cái chết đẹp, đáng thương, đáng được thông cảm chia sẻ hơn là hờn giận ghét bỏ! Cái chết đầy oan khuất tức tưởi của một con người bị xua đuổi dồn nén đến tận chân tường, và quyết liệt xông lên, đòi lại cho bằng được những gì đã bị đánh cắp tráo trở, trong tận cùng tuyệt vọng đớn đau. Chí phải chết, nhưng cái chết của Chí là cái chết  trong tâm thế của một con người đang đòi được sống  lương thiện. Chí, đã là người, đã lương thiện trong cái giây phút cuối cùng của đời một con thú hoang dã độc ác.

Ai là người sẽ cho Chí được lương thiện? Phải chăng đó chính là Thị Nở. Thị Nở không biết khái niệm thế nào là lương thiện, không chỉ ra được cái cách đòi lại được lương thiện cho Chí, nhưng, đã khơi gợi được hai chữ lương thiện, đánh thức được phần người còn sót lại  của Chí Phèo bằng chính những hành động lương thiện tử tế  của mình, trong những điều kiện cực kỳ không may của hoàn cảnh sống và số phận.

Họ đến với nhau, dù ngắn, nhưng cũng đủ để vĩnh hằng trong tâm tưởng người đọc, bởi, họ rất thật với nhau với đời. Toàn bộ con người họ, được phơi bày không giấu giếm, để từ đó chấp nhận  và đồng cảm được với nhau. Yêu có nghĩa là thấu hiểu và thông cảm cho nhau.

Tình yêu thời hiện tại, có mấy ai đã thật tâm thật lòng, thật tất cả, khi đến với nhau? Tình yêu, hôn nhân chóng tan vỡ, bởi chính vì cái sự giả, không thật với nhau ngay từ cái giây phút đầu tiên!

Xã hội hiện đại, vẫn còn vô vàn những Chí Phèo, lầm lạc tội lỗi.

Và như thế, vẫn cần lắm, cần vô cùng, những Thị Nở, với những vương miện nội tâm, hoa hậu nhân ái, để cứu vớt và tái sinh lại những cuộc đời lạc lối ấy!

Cao Nguyên

Chí Phèo khi sinh ra vừa bị bỏ rơi ở một cái lò gạch cũ... Số may mắn được một anh thả ống lươn nhặt về và sau đó truyền thụ võ công. Ngoài ra qua thời gian, Chí Phèo còn được một bà góa mù dạy cho môn "Tả Luân Nhãn" có khả năng nhìn... xuyên tường. Nhờ có võ công tuyệt cú đỉnh, Chí được lăng xê trở thành một ngôi sao cực hot của Làng Vũ Đại.

Trong một lần tỉ thí võ công để tranh giành người đẹp với một tay có số má bậc nhất trong làng, đó là Bá Kiến... Chí vừa bị đánh bại! Sau đó bị Bá Kiến phế hết võ công... Nhưng trong họa đó, Chí may mắn vừa phát hiện ra một môn võ công mới...

Đó chính là... "Cửu Âm Chân Kinh"! Và Chí vừa chăm chỉ luyện skill để đạt tới một cảnh giới võ học cao thâm hơn...

Lòng hận thù quá sâu sắc, Chí vừa tự rạch tan mặt mình để hạ quyết tâm diệt Bá Kiến... Nhưng anh hùng khó vượt ải mỹ nhân, chẳng bao lâu sau khi hạ quyết tâm Chí vừa bị Thị Nở hớp hồn...

Sự đời ôi sao ngang trái... Tình yêu chớm nở vừa chóng tàn... Họ vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ bà cô nhà Thị Nở...

Mất đi tình yêu Chí hực lửa hận đời... chỉ còn vùi đầu vào luyện võ... Và giờ đây Chí vừa đạt đến Max Skill "Dao Bầu"... Chuẩn bị tinh thần để tái đấu với Bá Kiến... Trận đấu xảy ra vô cùng nghẹt thở...

Thị Nở : Anh Chí ơi, thiên hạ họ nói là em xấu, là chỉ có anh khi say rượu, dưới ánh trăng mắt mờ chân chậm mới yêu được em.

Chí Phèo : Mặc kệ họ. Đúng là tôi say, đúng là tôi nhìn thấy em dưới ánh trăng thơ mộng ấy... Thì đã sao? Hả? Đã sao? Đáng tiếc cho những kẻ tỉnh mà không bao giờ thấy ai đẹp dù dưới ánh sáng mặt trời hay đèn điện.

Thị Nở : Họ còn bảo vì bát cháo hành của em nên anh mới phạm tội.

Chí Phèo : Em cần phân biệt giữa phạm tội và trả thù, hai thứ đó đâu phải lúc nào cũng giống nhau. Còn nếu trong cái bát ấy không phải cháo hành mà là phở gà thì liệu anh có cao quý gì hơn không hả em?

Thị Nở : Tiếc rằng hạnh phúc của chúng mình ngắn ngủi quá! Em chưa giúp cho anh được nhiều. Giá như còn thời gian, anh bỏ rượu, em gánh nước thuê, chúng mình sẽ dựng một túp lều...

Chí Phèo : Đúng là rượu đã hại anh. Nhưng cũng phải có lý do, phải có ai đó hại rượu thì nó mới trở nên độc ác như thế.

Thị Nở : Em có nên đi thi hoa hậu không anh?

Chí Phèo : Không, em ạ. Em chỉ nên đi khi nào có một ban giám khảo nhìn thấy được cái “hoa hậu” ngầm bên trong em.... À, anh có đổi nải chuối xanh lấy một chiếc đầm cho em, em mặc thử nhé?

Thị Nở : Thú thực đi, anh đổi hay cướp?

Chí Phèo : Sao lại nghĩ thế? Dù anh có là Chí Phèo đi nữa, anh cũng biết phân biệt cái gì có thể cướp được, còn cái gì chỉ có thể hiến dâng thôi chứ!

Thị Nở (giơ bộ đầm lên) : Rộng, anh ạ. Dựa vào size nào mà anh mua vậy?

Chí Phèo (vò đầu bứt tai) : Khổ quá! Anh dựa vào sự miêu tả em trong sách. Đáng lẽ phải dựa vào tình cảm thật của mình.

Thị Nở : Nếu hai đứa sống chung, việc nhà sẽ phân công thế nào, anh Chí nhỉ?

Chí Phèo : Sẽ bình đẳng, theo đúng chức năng. Em nội trợ, còn anh giữ gìn an ninh trong gia đình, canh kẻ gian, phòng bọn trộm.

Thị Nở : Em muốn học thêm nữ công gia chánh. Anh nghĩ nên không?

Chí Phèo : Nên lắm! Song nếu không tốt nghiệp được thì em cũng đừng buồn. Chí Phèo và Thị Nở gắn bó với nhau vì cái gì thì cứ để cho người ta suy đoán, nhưng chắc chắn không phải vì miếng ăn. À, em thấy anh có cần đi giải phẫu thẩm mỹ cho hết những vết sẹo trên mặt không?

Thị Nở : Chả cần. Em không ngại những vết sẹo cũ. Em chỉ muốn anh sau khi quen em, đừng có thêm những vết sẹo mới...hí hí.... Anh Chí này, thế....anh yêu em vì điều gì?

Chí Phèo (siết nhẹ tay Nở) : Vì em khác biệt. Đến một ngày nào đó em sẽ hiểu....

Thị Nở : Nghĩa là thế nào?

Chí Phèo : Ôi...Nở của anh!!! Em quên bản chất kì diệu của tình yêu là sự khác biệt à? Trong tình yêu, ta không yêu những gì cả thế giới yêu. Ta yêu cái của riêng ta, của mình ta, dành cho ta....hiểu ko hả, babe?

Thị Nở : Ôi...Phèo của em!!! Anh là số ít.

Chí Phèo : Tất nhiên, bởi vì em cũng là số ít. Khi hai người yêu nhau, họ thấy nhau là duy nhất thì mới thật sự là yêu.

Thị Nở : Nói dại, nếu có ngày lấy anh rồi, em ngoại tình thì sao? Một đời người có biết bao nhiêu đêm trăng, có biết bao bến nước, và biết bao cái lò gạch cũ....

Chí Phèo : Ngoại tình à? Ngoại tình thì tôi sẽ xách mảnh chai, sẽ rạch...sẽ rạch...

Thị Nở : Mặt em ư? Hay mặt kẻ ấy...?

Chí Phèo : Không, không thèm rạch mặt, mà rạch vào tâm trí những ai tin đã là vợ chồng thì không cần sự gìn giữ.

Thị Nở : Thôi, mình đi ăn ốc nhé!

Chí Phèo : Đủ tiền không? Nếu thiếu thì em ăn ốc còn anh ăn vỏ.

Thị Nở : Ghét cái mặt !

Chí Phèo : Ghét cái mồm! Nhưng này, Chí Phèo sẵn sàng ăn vỏ ốc chứ không sẵn sàng đổ vỏ đâu nhé! Ta đi.

Chí Phèo đi làm về, thấy Thị Nở mừng rỡ bảo:

- Anh Chí Phèo ơi, em có tin mừng đây. Em "muộn" một tháng rồi. Có lẽ chúng ta sắp có em bé! Nhưng anh đừng nói cho ai biết nhé, vì ta chưa chắc chắn mà.

- Ngày hôm sau, người của công ty điện lực đến nhà vì gia đình đó đã muộn nộp tiền điện một tháng.

Gặp Thị Nở, anh nhân viên sở điện nói:

- Bà có phải là bà Thị Nở không? Bà đã muộn một tháng rồi đấy!

- Làm sao mà anh biết được?- Thị Nở gào lên.

- Thưa bà, nó ở trong hồ sơ của chúng tôi mà - Nhân viên sở điện đáp.

- Cái gì? - Thị Nở càng hoảng hố t- Trong hồ sơ của các anh?

- Tất nhiên!

Thôi để tôi về hỏi chồng tôi đã-Thị Nở nói rồi sập cửa.

Tối hôm đó, Thị Nở hỏi Chí Phèo về chuyện nhân viên sở điện. Chí Phèo cáu điên , chạy ngay đến sở điện:

- Có chuyện gì thế hả? Sao các anh lại dám lập hồ sơ là vợ tôi "muộn"một tháng ? Có liên quan gì đến các anh hả?

- Xin anh bình tĩnh-Nhân viên sở điện nói- Có gì nghiêm trọng đâu, anh chỉ cần trả tiền cho chúng tôi...

- Trả tiền cho các Anh?- Chí Phèo nghĩ mình đang bị tống tiền- Nếu tôi không trả thì sao?

- Hmm...thưa anh, nếu thế chúng tôi chẳng còn cách nào khác là cắt ngay...

- Hả?- Chí Phèo lại hiểu lầm, ngắt lời, hét toáng lên- Thế lúc đấy thì vợ tôi làm thế nào?

- Tôi chẳng biết- Nhân viên sở điện lạnh lùng- Bảo cô ấy dùng tạm một cây nến vậy...

Chí Phèo lăn ra... ngất xỉu.

Thưa bà con!

Thay mặt thôn Vũ Đại, tôi xin gửi tới bà con thông tin nóng nhất, hót nhất mà tôi vừa đọc được trên trang Thôn Việt. Theo đó, tôi được biết, sau sự rút lui của ứng cử viên giành được nhiều ưu ái, cũng là cựu Đại sứ du lịch (ĐSDL) đầu tiên, Bộ VH-TT-DL đã phải tạm hoãn cả một năm để tìm đại sứ mới và sau đó là quyết định sẽ có thêm nhiều ĐSDL. Bộ trưởng đồng ý việc bổ nhiệm ĐSDL ở các vùng miền trên đất nước và nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới. Như vậy, số lượng ĐSDL Việt Nam sẽ không giới hạn.

Bà con ạ!

Từ đây tôi nảy sinh ý tưởng nên cử cô Thị Nở làng ta ra ứng cử chức Đại sứ du lịch vườn chuối thôn Vũ Đại. Ứng cử này của cô chắc chắn sẽ khó khăn vô cùng, đơn giản vì cô không có tiền để "vác tù và hàng tổng" trong khi ngân sách nhà nước eo hẹp, nhưng ít ra cũng làm cho cô nổi tiếng. Xấu đẹp gì thì nổi tiếng cũng làm cho cô có cơ hội bước chân vào giới Showbiz để chuyển từ ăn cháo hành sang cháo gà. Nói gì thì nói, cô cũng là người đầu tiên nổi tiếng nhờ nude, ngay cả cái nhà cô Gan Lù Lù gì đó nổi tiếng khắp nước Tàu, cũng như toàn thế giới, vậy mà cũng bắt chước cô Nở thôn ta ra vườn chuối cởi truồng chụp ảnh đấy thây.

Chưa hết đâu, những nhân vật nổi tiếng của làng, mà cả nước đã biết đến tên cũng nên ra nhận chức Đại sứ du lịch, cụ thể tôi đã lập danh sách dưới đây, bà con nào thấy quên ai xin bổ sung giúp:

- Cụ Bá Kiến, đòi người ta năm đồng cho lại năm hào, ứng cử chức Đại sứ du lịch về quản lý tiền.

- Anh Chí Phèo, rạch mặt ăn vạ được tiền, nên ứng cử chức Đại sứ du lịch Tiếp du khách, quản lý đám lau nhau bám khách moi tiền.

- Anh tự Lãng, vừa làm thầy cúng vừa làm nghề hoạn lợn, ứng cử chức Đại sứ du lịch về Văn hóa chống mê tín dị đoan.

Ngoài ra, tôi cũng đề nghị thôn cử bà cô của Thị Nở ra ứng cử chức Đại sứ du lịch kinh doanh thôn Vũ Đại, vì ai cũng biết bà đang buôn chuối với một người cùng thôn. Làm chức này bà có thêm cơ hội vừa là đi đây đi đó quảng bá cho thôn Vũ Đại, vừa kinh doanh, thật là nhất cử lưỡng tiện.

Ghi lại bởi Mõ làng Vũ Đại

Jap Tiên Sinh

Sau khi gặp Thị Nở:

- Lúc đầu: Trước khi gặp Thị Nở, tối ấy Chí Phèo đã uống rượu ở nhà Tự Lãng, một lão vừa làm nghề thầy cúng, vừa làm nghề hoạn lợn. Ở đó, chưa bao giờ Chí Phèo được uống thoả thê đến thế… Người ta cư tưởng như cả làng Vũ Đại phải nhịn uống rượu để cho chúng uống. Khi trở về vườn, Chí đã quá say, không đi vào túp lều mà ra thẳng bờ sông đẻ tắm. Trên đường đi hắn gặp Thị Nở đang ngủ hớ hênh dưới trăng. Sự chung đụng ấy hoàn toàn ngẫu nhiên, mang tính bản năng của người đàn ông trong cơn say.

- Sự thức tỉnh:

Sáng hôm sau, khi đã trải qua 2 biến cố: gặp Thị Nở rồi bị trúng gió được Thị Nở đưa vào lều.

+Đầu tiên, Chí Phèo tỉnh rượu: Đây có lẽ là lần đầu tiên anh ta tỉnh rượu kể từ lúc ra tù về. Những lần trước, mỗi khi tỉnh rượu, anh lại uống, vì thế say kế tiếp say. Còn lần này, Chí Phèo tỉnh rượu với trạng thái khác hẳn: “ Người thì bủn rủn, chân tay không buồn nhấc; hay là đói rượu, hắn hơi rùng mình. Ruột gan lại nôn nao lên một tí. Hắn sợ rượu như những người ốm sợ cơm”. Đó là điều rất lạ ở Chí.

+Từ tỉnh rượu, Chí Phèo dần thức dậy ý thức vốn có ở một người bình thường. Lần đầu tiên, nah ta nghe tiếng ríu rít bên ngoài, tiếng cười nói của người đi chợ, tiếng gõ mái đuổi cá của anh thuyền chài. Tất cả những âm thanh ấy là những tiếng quen thuộc hôm nào chả có, nhưng hôm nay Chí Phèo mới nghe thấy, bởi xưa nay anh chưa bao giờ hết say.

Không những thế, Chí còn biết ngoài cái lều ẩm thấp chỉ có hơi lờ mờ của mình, mặt trời chắc đã lên cao, và nắng bên ngoài chắc là rực rỡ. Cũng như những người say tỉnh dậy, Chí Phèo thấy miệng đắng, lòng mơ hồ buồn. Nhưng với anh, đây là cảm giác, cảm xúc vừa được đánh thức. Khi Chí Phèo nghe những âm thanh của cuộc sống và biết đuợc trời sớm hay muộn cũng chính là anh đã dần ý thức về cuộc sống. Rồi anh lại nhớ về quá khứ, rằng có một thời, đã ước mơ có một cuộc sống gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê. Vợ dệt vải. Bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm. Thông thường, người ta nhớ lại thời gian quã vẵng để hiểu hiện tại.Chí cũng vậy: Hắn thấy hắn già mà vẫn còn cô độc. Buồn thay ch đời! Có lí nào như thế được? Hắn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi đầu… Hắn đã tới cái dốc kia của đời.

Rồi Chí Phèo đã hình dung được tương lai đầy bất trắc: Ở những người như hắn, chịu đựng biết bao là chất độc, đày đoạ cực nhọc, mà chưa bao giờ ốm, một trận ốm có thể là dấu hiệu báo rằng cơ thể đã hư hỏng nhiều. Nó là một cơn mưa cuối mùa thu cho biết trời gió rét, này mùa đông đã đến. Chí Phèo hình như đã trông trước thấy tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc… Càng nghĩ, Chí càng lo, vì cô độc đáng sợ hơn là đói rét và ốm đau. Nếu không có Thị Nở vào, cứ để hắn vẩn vơ, thì đến khóc được mất. Đến đay, không ai nghĩ Chí Phèo là con quỷ dữ của làng Vũ Đại nữa. Một người không những giàu cảm giác, cảm xúc, mà còn ý thức có phần sâu sắc về cuộc đời, về bản thân phải là con người bình thường chứ! Với bản thân Chí Phèo, anh đã trở lại hoàn toàn con đường tự ý thức.

- Khi được chăm sóc: Những ngày kế tiếp, Thị Nở sống chung với Chí Phèo. Anh ta ốm và Thị Nở trở thành người duy nhất chăm sóc. Nhà văn không kể lể nhiều về sự chăm sóc đó mà dừng lại miêu tả thật chi tiết bát cháo hành Thị Nở đã bón cho Chí.

+Với Thị Nở, việc ấy xuất phát từ sự đáng thương đối với một người đau ốm mà nằm chòng queo một mình, lòng yêu của một người làm ơn và có cả lòng yêu của người chịu ơn.

+Còn Chí Phèo, anh ta cảm nhận được rất nhiều: Lần này là lần thứ nhất hắn được một người đàn bà cho. Xưa nay, nào hắn có thấy ai tự nhiên cho cái gì… Đời hắn chưa bao giờ đuợc săn sóc bởi một bàn tay “đàn bà” …Hắn chưa được người đàn bà nào yêu cả. Còn lần này, bát cháo hành của Thị Nở làm hắn suy nghĩ nhiều. Hắn có thể tìm bạn được… Như vậy, qua bát cháo hành, Chí Phèo cảm nhận được sự chăm sóc yêu thương của người khác dành cho mình và chính anh ta cũng mong ước có niềm yêu thương ấy.

+Từ cảm nhận về tình yêu của Thị Nở, cảm xúc, cảm giác càng được đánh thức sâu sắc hơn ở Chí Phèo: Hắn thấy mắt hình như ướt ướt…Hắn nhìn bát cháo hành bốc khói mà bâng khuâng… Hắn thấy vừa vui vừa buồn… Hắn thấy lòng thành trẻ con. Hắn muốn làm nũng Thị như với mẹ. Ôi sao mà hắn hiền… Không những thế, ở Chí còn giống một cái gì nữa như ăn năn… hối hận về tội ác khi không đủ sức mà ác nữa. Anh ta băn khoăn tự hỏi rồi tự trả lời, ngẫm nghĩ mà sợ hãi: Hắn đâu còn mạnh nữa. Và có lúc hắn ngẫm mình mà lo. Xưa nay hắn chỉ sống bằng giật cướp và doạ nạt. Nếu không còn sức mà giật cướp, dọa nạt nữa thì sao? Đã đành, hắn chỉ mạnh vì liều. Nhưng hắn mơ hồ thấy rằng sẽ có một lúc mà người ta không thể liều được nữa. Bầy giờ mới nguy!

+Bùng nổ trong tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở là khát vọng lương thiện. Đấy cũng là đỉnh điểm của sự tỉnh thức của Chí Phèo: Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hoà với, vọi nguời biết bao! Thị Nở sẽ mở đường cho hắn. Thị có thể sống yên ổn với hắn thì sao người khác lạo không thể đựơc. Họ sẽ thấy rằng hắn cũng có thể không làm hại được ai. Họ sẽ nhận hắn vào cái xã hội bằng phẳng, thân thiện của những người lương thiện… Chí đã đem cái khát vọng ấy ta thăm dò đặng tìm sự chia sẻ ở Thị Nở. Khi thị cười tin cẩn, Chí Phèo thấy tự nhiên nhẹ cả người và lòng thấy rất vuoi chứng tỏ anh ta đang tràn đầy hy vọng trở lại thế giới con người. Những ngày sau đó, Chí không còn kinh rượu nhưng cố uống thật ít. Để cho khỏ tốn tiền, nhưng nhất là để tỉnh táo mà yêu nhau. Đàn bà không có men như rượu nhưng cũng làm người say. Và hắn say Thị Lắm. Cả người kể chuyện ẩn hình, vốn rất lạnh lùng, cũng không giấu nổi cảm xúc cảm hình khi hình dung về tương lai của họ: Chúng sẽ làm thành một cặp rất xứng đôi.

- Bị từ chối quyền làm người lương thiện:

Những ngày vui của Chí Phèo không kéo dài được bao lâu. Đến hôm thư sáu, thì Thị bỗng nhớ rằng có một ngưòi cô ở đời… Thị nghĩ bụng: hãy dừng yêu để hỏi cô Thị đã.

+Bà cô Thị Nở quyết liệt phản đối cháu gái lấy thằng Chí Phèo vì ai lại đi lấy thằng Chí Phèo, một thằng không cha, chỉ có một nghề là rạch mặt ăn vạ. Đau đớn cho Chí Phèo, khi anh ta hiền và muốn làm hoà với mọi ngưòi thì chính họ vẫn sợ và vẫn nghĩ Chí Phèo là con quỷ dữ ở làng Vũ Đại! Đến bà cô của Thị Nở, một người năm muơi tuổi vẫn chưa lấy chồng, sống cái đời dằng dặc, uất ức, còn nghĩ về Chí như vậy huống chi ngườ khác. Sự phản đối của bà cô Thị Nở đồng nghĩa với việc đóng chặt con đường trở về với thế giới lương thiện của Chí Phèo. Vì thế, ban đầu còn ngơ ngác, hắn nghĩ ngợi một tí rồi hình như hiểu, hắn bỗng nhiên ngẩn người. Chí thấy cần thiết phải trả thù: Hắn phải đến nhà ****** Nở kia. Đến để đâm chết cả nhà nó. Nếu không đâm được, đến lúc ấy hãy đập đầu ra kêu làng. Với Chí, đập đàu hay kêu làng cũng là cách tỏ rõ sức mạnh của mình, một cách trả thù. Nhưng muốn đập đầu phải uống thật say. Không có rượu lấy gì làm cho máu nó chảy! Thế là Chí uống, song lần này càng uống lại càng tỉnh ra và đặc biệt hắn cứ thoang thoảng thấy hơi cháo hành. Như vậy, đây cũng là lần đầu tiên trong đời, Chí Phèo uống rượu mà ngưòi lại tỉnh, khác với những cơn say dài mênh mông trước đó. Khi trong đầu anh cứ thoang thoảng mùi cháo hành chứng tỏ Chí không sao quên được những ngày ngắn ngủi từng được chăm sóc, vui sống. Bây giờ, tất cả những cái đó đã bị tước đoạt, vì thế Chí quyết phải đi trả thù, đi đòi lại lương thiện.

Khi nghe Thị Nở kể chuyện, Chí nghĩ ngay đến việc giết bà cô của thị để trả thù. Nhưng sau khi uống rất nhiều rượu, với một con dao ở thắt lưng, miệng lảm nhảm : “Tao phải đâm chết nó!”, Chí Phèo cứ thẳng đường mà đi đế nhà Bá Kiến. Anh không hề quên đường, bời bà cô Thị Nở không phải là người cướp đi những gì mà anh vốn có, càng không thể cho anh những gì đã mất. Đây có thể coi là giây phút tỉnh táo nhất khi Chí đi tù về. Tỉnh táo xác định kẻ thù : Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào để mất được những vết mảnh trai trên mặt này? Tỉnh táo trong hành động tự sát vì không được sống lương thiện và không muốn trở lại kíêp sống thú vật như trước : Tao không thể làm người lương thiện nữa. Biết không? Chỉ có một cách…biết không?... Chỉ có một cách là …cái này ! Biết không !... Những câu nói đứt quãng vừa thể hiện quyết tâm trả thù, vừa bộc lộ niềm phẫn uất, nỗi bế tắc của Chí Phèo. Cái chét là cách chọn lựa duy nhất để Chí giải quyết bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người lương thiện. Vì thế, chết mà uất ức, vẫn còn muốn nói to với mọi người khát vọng của mình : …khi người ta đến thì hắn cũng đã giãy đành đạch ở giữa bao nhiêu là máu tươi. Mắt hắn trợn ngược, mồm hắn ngáp ngáp, muốn nói nhưng không ra tiếng. Ở cổ hắn, thỉnh thoảng máu vẫn còn ứ ra.

Văn Mẫu

Lần đầu tiên Chí Phèo gặp “em Nở”. Chí Phèo:

- Chỉ mới gặp em thôi mà anh ngỡ như đã quen nhau từ kiếp trước!

Thị Nở:

- Ô, thật thế hả anh (mắt chớp chớp, đá lông nheo).

Chí Phèo:

- Uh, Xa em vài giây thôi mà ngỡ đã bao năm.

Thị Nở:

- Lại chém gió rồi, cho tí muối đê anh giai ơi!

Chí Phèo (tỉnh bơ):

- Em ơi, ánh mắt em làm cả miền Nam chìm trong băng giá. Em cất tiếng cười làm cả miền Bắc ngủ quên còn khi những giọt lệ em rơi làm 7 tỉnh miền Trung chìm trong lũ lụt...

Thị Nở (suớng):

- Thật thế hả anh?

Chí Phèo:

- Cả người em toát lên một vẻ quý tộc của Châu Âu, em mang làn da nâu của Châu Á...

Thị Nở:

- Trước đây da em đen lắm, ra đường chỉ toàn bịt mặt thôi, từ ngày em thử dùng POND da em trắng hẳn ra.

Chí Phèo:

- Thị Nở ơi, mình đính hôn nhé!

Thị Nở (cảm thấy thật hạnh phúc):

- OK con gà đen...

Thế rồi... Nở chủ quan quên không xài POND chỉ có hai ngày sau thế là da Nở trở về nguyên thuỷ, Chí Phéo ấy lại gởi cho Nở nhắn tin: "...Thị Nở ơi cho anh xin lại cái nhẫn...".

Nở tâm sự:

- Mình buồn lắm, chắc mình lại phải thử dùng NIPPON thôi... nghe nói: “Sơn NIPPON sơn mông cũng trắng". Lần này thì mình khỏi sợ da mình đen lại nữa rùi!

Cười 24H

Nhiều nhà thơ nổi tiếng đã nói tới cái khó của thể thơ lục bát. Xuân Diệu thậm chí còn tiết lộ ông rất "sợ" thơ lục bát, rất ít viết lục bát, vì sợ thất bại. Trong quan niệm của ông, đây là loại thơ dễ làm nhưng khó hay, phải làm sao để nó "giản dị, thanh thoát và không tầm thường dung tục".

Quang Huy cũng có chung nhận định như vậy, mặc dù điều ấy không ngăn trở việc anh năng dùng thể thơ này. Trong thi đàn, anh được xem là người viết lục bát vững tay nghề. Bình thường anh viết ậm ạch nhưng riêng với thể thơ lục bát, anh như được thoát xác, thăng hoa. Đa phần các bài của anh đều có hình ảnh "bắt mắt", âm điệu xuôi tai. Nó có thể chinh phục người đọc ngay từ lần tiếp xúc đầu tiên. Tuy nhiên, về lâu về dài, mỗi bài thơ cần như một con sông, nước vẫn êm đềm chảy trôi song phải có phù sa lắng lại. Như với trường hợp các bài "Hư vô", "Nỗi niềm Thị Nở", theo tôi, đây là hai bài vào loại đặc sắc của Quang Huy, cũng là đặc sắc của thi ca đương đại Việt Nam. Nó hoàn toàn đủ để chứng minh sức lay cảm ở thể loại thơ lục bát của anh.

"Hư vô" là bài thơ đẹp một cách trang nhã, ý tứ thâm trầm sâu sắc, thể hiện ở tác giả sự kinh lịch việc đời và cả kinh nghiệm việc… thơ: "Cái gì cũng có một thời/ Bao nhiêu máu chảy trong lời vua ban/ Cái gì rồi cũng tiêu tan/ Bao nhiêu xương trắng nằm oan dưới mồ/ Cái gì rồi cũng hư vô/ Bao nhiêu tượng gỗ lên chùa ngồi chơi/ Cái gì rồi cũng rụng rơi/ Quả trên vườn Cấm, hoa nơi Địa - đàng/ Chỉ còn mãi với thời gian/ Tình yêu tự thuở hồng hoang dại khờ…". Thông điệp của bài thơ khá rõ ràng: Mọi cái thảy rồi cũng qua, chẳng có gì là vĩnh cửu, từ quyền lực tới đức tin của con người. Chỉ tình yêu là đáng tôn thờ, là còn mãi. Vậy mà con người vẫn luôn làm khổ nhau. Máu vẫn không ngừng đổ và nỗi oan khuất thì muôn đời vẫn chất chồng xương trắng… Không chỉ sâu sắc trong ngẫm ngợi sự thế, Quang Huy còn chặt chẽ trong chọn lựa chi tiết, hình ảnh. Chỉ tiếc là hai câu kết chưa thực tương xứng với vấn đề mà tác giả đặt ra. Gì chứ "Gắng ngồi viết cạn bài thơ/ Bài thơ liệu có hư vô như mình?", kết thế là hơi gượng. Một khi nội dung chính của bài thơ nói tới những cái lớn lao như thời thế, kiếp người, việc đem chuyện… làm thơ vào đây đã ít nhiều làm giảm cấp độ cảm xúc của bài thơ.

Nếu như trong "Tuyển tập thơ lục bát Việt Nam" in ra năm 1994 ở NXB Văn hóa - Thông tin, Quang Huy đã chọn bài thơ đại diện cho mình là bài "Hư vô" thì ở các tuyển thơ khác sau này, như "Tuyển tập thơ tình Việt Nam thế kỷ XX" (NXB Thanh niên, 2001), anh lại thay bằng bài "Nỗi niềm Thị Nở". Giống như "Hư vô", bài này cũng được anh sáng tác trong năm 1993. Theo tôi, đây mới thực là bài thơ đạt đến độ hoàn mỹ của Quang Huy.

Nhiều bạn đọc đã biết, Chí Phèo và Thị Nở là hai nhân vật chính trong truyện "Chí Phèo" của Nam Cao. Đây là hai nhân vật nổi đình nổi đám và có sức điển hình hóa thuộc loại bậc nhất trong văn chương Việt Nam. Sau Nam Cao, đã có một số tác giả tiếp tục cho hai nhân vật này dung dăng dung dẻ trên trang sách của mình. Về văn xuôi, tôi nhớ có tiểu thuyết "Chí Phèo mất tích" của nhà thơ Nguyễn Đức Mậu và tiểu thuyết "Hậu Chí Phèo" của nhà văn Phạm Thành. Ở mảng thơ, trước Quang Huy, Vương Trọng và một số nhà thơ khác cũng chọn đưa Chí Phèo, Thị Nở vào tác phẩm của mình. Song đa phần các tác giả này dùng thể thơ ngũ ngôn, là thể thơ gần với lời nói thường ngày để dựng chân dung nhân vật sao cho gần với những gì mà bạn đọc cảm nhận được từ trang sách của Nam Cao. Ở đây, Quang Huy đã liều sử dụng tới thể thơ… lục bát, một việc mà nếu không khéo sẽ gây… phản cảm với bạn đọc, tương tự trường hợp ta cho Thị Nở, Chí Phèo hát… quan họ vậy.

Trước đây, hễ nói tới Thị Nở là người ta gần như chỉ tập trung nhấn mạnh tới nét xấu ngoại hình, tới bộ mặt ma chê quỷ hờn của thị. Quang Huy không đề cập tới khía cạnh này, nói đúng hơn là anh… lờ đi. Thay vào đó, anh khai thác cái tâm tính "dở hơi" - mà thật ra chưa hẳn đã dở hơi - của thị. Và chính cái "dở hơi" mà đáng thương, đáng quý ấy của Thị Nở sẽ chi phối toàn bộ cái tứ của bài thơ.

Để tiện cho bạn đọc theo dõi, xin dẫn ra đây nguyên văn bài thơ nói trên của Quang Huy:

    Người ta cứ bảo dở hơi

    Chấp chi miệng thế lắm lời thị phi

    Dở hơi, nào dở hơi gì

    Váy em xắn lệch nhiều khi cũng tình 

    Làng này khối kẻ sợ anh

    Rượu be với chiếc mảnh sành cầm tay

    Sợ anh chửi đổng suốt ngày

    Chỉ mình em biết anh say rất hiền 

    Anh không nhà cửa, bạc tiền

    Không ưa luồn cúi, không yên phận nghèo

    Cái tên thơ mộng Chí Phèo

    Làm em đứt ruột mấy chiều bờ ao 

    Quần anh ống thấp ống cao

    Làm em hồn vía nao nao đêm ngày

    Khen cho con Tạo khéo tay

    Nồi này thì úp vung này chứ sao! 

    Đêm nay trời ở rất cao

    Sương thì đẫm quá, trăng sao lại nhòa

    Người ta… mặc kệ người ta

    Chỉ em rất thật đàn bà với anh 

    Thôi rồi, đắt lắm tiết trinh

    Hồn em nhập bát cháo hành nghìn năm.

Bài thơ mở đầu bằng hai câu có phần bông đùa. Nó có thể là lời Thị Nở mà cũng có thể là lời tác giả "bênh vực" cho thị. Song đến câu thơ tiếp theo thì đích thị là câu của Thị Nở. Có cảm tưởng như thị đang xốc váy xáp vô những người có cách nhìn nhận khinh thường thị: "Dở hơi, nào dở hơi gì". Kể ra, nếu cứ để thị tiếp tục cái mạch đành hanh, "áp đảo dư luận" kiểu này thì rồi bài thơ cũng không biết sẽ rẽ sang ngả nào. May mà tác giả đã kịp chen vào can thiệp bằng một câu thơ gắn nụ cười hóm hỉnh: "Váy em xắn lệch nhiều khi cũng tình". Chữ "cũng tình" mang hơi hướng ngôn ngữ… vỉa hè đưa vào đây rất đắc địa. Nó thể hiện một cái nhìn "âu yếm", hơi chút… lẳng lơ với Thị Nở. Âu cũng là một cách xoa dịu thị.

Khổ thơ tiếp theo, tác giả làm lời Thị Nở nói về Chí Phèo. Thật ra, trong truyện của Nam Cao, Chí Phèo chưa bao giờ một tay cầm be (rượu), một tay cầm mảnh sành cả. Hắn chỉ ngất ngưởng với chai rượu và khi cần thì đập chai, lấy mảnh vỡ rạch mặt. Nhưng thôi, đấy là lời Thị Nở, hẳn "anh Chí" cũng chẳng chấp. Một người có cái nhìn về hắn tốt đến thế cơ mà: "Chỉ mình em biết anh say rất hiền" (xin mở ngoặc: Đây không phải Quang Huy "bịa" thêm đâu. Nam Cao chẳng có lúc đã để cho Thị Nở nghĩ về Chí Phèo: "Sao có lúc nó hiền như đất?").

Đến khổ thơ thứ ba, vẫn là lời Thị Nở (về Chí Phèo), song cách nói hốt nhiên trở nên nghiêm trang lạ: "Anh không nhà cửa, bạc tiền/ Không ưa luồn cúi, không yên phận nghèo". Thú thật, đọc đến đây tôi hơi… lo. Làm sao lại để Thị Nở phát ngôn như thể các nhà làm sách giáo khoa thế? Không chừng sự thuyết giáo này lại phá hỏng bài thơ vốn dĩ có giọng điệu hài hước của Quang Huy. Vả chăng, có một thời, các nhà phê bình quá nặng về vấn đề "tính giai cấp" nên đã có những nhận định đi hơi xa so với những gì Nam Cao thể hiện. Kiểu như: "Xưa kia, Chí Phèo đã từng ước mơ một cuộc sống hạnh phúc, giản dị trong lao động. Tuy còn trẻ trung, anh cũng phân biệt được tình yêu chân chính và thú dâm dục xấu xa… Bản chất trong trắng, lương thiện của người dân trong Chí Phèo đã bị bọn cường hào và nhà tù thực dân ra sức bóp chết" (như nhận xét của một vị giáo sư khả kính). Tôi lo Quang Huy cũng đi theo hướng ấy, nhất là khi anh lại gá những lời nghiêm túc ấy vào miệng một người như… Thị Nở. Rất may, câu thơ tiếp theo đã hóa giải tất cả, bởi nó lại trở lại giọng bông đùa ban đầu: "Cái tên thơ mộng Chí Phèo/ Làm em đứt ruột mấy chiều bờ ao".

Nhưng đùa là đùa vậy thôi, hình ảnh Chí Phèo, dẫu có xốc xếch, xộc xệch cũng vẫn đáng yêu, nhất là trong con mắt Thị Nở: "Quần anh ống thấp ống cao/ Làm em hồn vía nao nao đêm ngày". Đến đây, tác giả buông một câu thật đắc địa (nó gợi lại cái tên truyện "Đôi lứa xứng đôi" mà nhà văn Lê Văn Trương từng đặt cho tác phẩm của Nam Cao khi truyện "Chí Phèo" lần đầu được in): "Khen cho con Tạo khéo tay/ Nồi này thì úp vung này chứ sao".

Từ đoạn tả cảnh vườn chuối đêm trăng trong truyện ngắn của Nam Cao, Quang Huy đã tạo nên một không gian rất thần diệu, vừa gợi không khí lãng mạn vừa nói lên cái ngất ngây của cặp "tình nhân" lần đầu đến với nhau: "Đêm nay trời ở rất cao/ Sương thì đẫm quá, trăng sao lại nhòa", để rồi qua đó, anh buông hai câu  tưởng không thể đáng yêu và hợp ngữ cảnh hơn: "Người ta… mặc kệ người ta/ Chỉ em rất thật đàn bà với anh".

Nhà nghiên cứu, phê bình văn học Đặng Anh Đào - trong bài viết "Khả năng tái sinh của Chí Phèo" đã cho rằng, truyện "Chí Phèo" của Nam Cao là một tác phẩm "tắm trong chất thơ". Và vì những tác phẩm viết lại Chí Phèo ngày nay đã đánh mất cái "chất thơ" ấy, nên "những Chí Phèo ngày nay sẽ tuyệt tự" (nghĩa là nó xuất hiện đấy mà không phải… Chí Phèo nữa). Tôi cho rằng nhận định này tuy có lý, song chí ít nó cũng không đúng với một trường hợp. Bởi trong bài thơ của mình, Quang Huy đã không hề xem nhẹ cái "chất thơ" ấy.

Phạm Khải, 28/2/2011